Sofiści

Nasza ocena:

3
Pobrań: 770
Wyświetleń: 3171
Komentarze: 0
Notatek.pl

Pobierz ten dokument za darmo

Podgląd dokumentu
Sofiści - strona 1

Fragment notatki:

Dzięki jej treści możemy poszerzyć naszą wiedzę o takich faktach i osobach, jak: powstanie, natura i cele ruchu sofistycznego, Protagoras z Abdery, Gorgiasz z Leontinoi, Prodikos z Keos, Hippiasz i Antyfont, Eryści i sofiści.

Sofiści
Powstanie, natura i cele ruchu sofistycznego
W pierwotnym znaczeniu termin „sofista” oznaczał po prostu „mędrca”, daleko było mu, więc, do pejoratywnego wydźwięku, którego z czasem nabył za sprawą Sokratesa bądź jego uczniów - Platona i Ksenofonta. Stawiają oni sofistyce dwa główne zarzuty: to, że jest tylko mądrością pozorną, a nie rzeczywistą i to, że jest uprawiana dla zysku, a nie dla bezinteresownej miłości do prawdy. Dalej: opinia publiczna widziała w sofistach zagrożenie dla religii i dla obyczajów moralnych. Pomimo to, bez istnienia sofistów nie mogliby się pojawić ani Sokrates, ani Platon.
Filozofia physis doszła przez półtora wieku do wszelkich możliwych wniosków, bardzo często ze sobą sprzecznych. Wydała monistów i pluralistów, eleatów i heraklitejczyków - wszystkie możliwe stanowiska zdawały się już „obsadzone”. Dlatego właśnie filozofowie odłożyli na bok physis i przenieśli swoje zainteresowanie na inny przedmiot - człowieka i wszystko w nim, co jest typowo ludzkie. Dziedzinami dominującymi w ich spekulacjach stały się: etyka, polityka, retoryka, sztuka, język, religia, wychowanie, czyli, ogólnie rzecz biorąc, kultura humanistyczna. Na jej zapoczątkowanie wpłynęło nie tylko wyczerpanie się zasobów filozofii przyrody, ale i uwarunkowania historyczne, fermenty społeczne (kryzys arystokracji i tradycyjnych, cenionych przez nią wartości), kulturalne (podróże) i ekonomiczne (rozszerzenie się handlu).
Sofiści zmienili w stosunku do fizyków, nie tylko przedmiot, ale i metodę badań - z dedukcyjnej na empiryczno - indukcyjną.
Sofiści uznali cel mocno praktyczny, mniej teoretyczny; wielu ludzi uznało to za spekulatywną i moralną degradację. Sofiści uczynili swoją wiedzę prawdziwym zawodem - w przeciwieństwie do fizyków. I to było powszechnie krytykowane - nie do końca słusznie, jako że chcieli być oni wychowawcami, rozdawcami wiedzy. Wiedza miała zaś być, ich zdaniem, jedyną drogą do cnoty, arete (cnota nie miała wcale zależeć od czystości krwi, jak to podkreślali arystokraci).
Platon i inni napiętnowali interesowność sofistów, którzy pobierali opłaty za swoje nauki. Nie wzięli jednak pod uwagę faktu, że sofiści byli wędrownymi filozofami i tylko w ten sposób mogli zarabiać na życie. Platon padł, więc, ofiarą arystokratycznego uprzedzenia. Sofiści byli nie tylko przekaźnikami informacji i kształtowania opinii, ale także ich twórcami.
Zarzucano sofistom także to, że nie byli przywiązani do swoich miast, prezentowali ducha panhelleńskiego. Z historycznego punktu widzenia ta postawa zasługuje na pochwałę - Grecy potrzebowali oparcia w ideale panhelleńskim.
Wszystkim sofistom właściwa byłą cecha wolności ducha; obalali stare koncepcje physis, które groziły zastojem, krytykowali tradycyjną religię i założenia arystokratyczne. Przylgnął do nich epitet „greckich oświeceniowców”. Mieli nieograniczone zaufanie do rozumu i inteligencji; zanegowali możliwość osiągnięcia bezwzględnej prawdy - na tym polega nowatorstwo ich myśli, która nie wierzy, ale bada i krytykuje, w ten sposób konstruując pojęcie twórczości ducha.


(…)

… się na początku V wieku przed Chrystusem i dożył początku wieku IV. Wiele podróżował, osiągał ogromne powodzenie dzięki swym umiejętnościom retorycznym. Napisał manifest starożytnego nihilizmu - „O naturze albo o niebycie”.
Podczas, gdy Protagoras wychodzi ze stanowiska relatywistycznego, Gorgiasz opiera się o nihilizm. W swoim sztandarowym dziele bronił ściśle ze sobą powiązanych tez: nie istnieje byt…
… jest dla człowieka niepoznawalny, również przebiega w kontekście polemiki z eleatami. Parmenides twierdził, że związek bytu z myślą jest strukturalnie nierozerwalny, nie-bytu zaś nie można pomyśleć. Gorgiasz odwraca te zasady. Wykazuje, że są takie pomyślane przedmioty (treści myśli), które nie odnoszą się do żadnej rzeczywistości - nie istnieją. Z tego wynika obalenie drugiej zasady - nie-byt można pomyśleć…
…, do którego należy dążyć, ale w środkach, które trzeba zastosować, by cel ten osiągnąć. Kakia proponuje drogę łatwą i krótką, Arete - daleką i trudną, za którą stoi rozkosz pragnienia. Prodikos utożsamieniu cnoty z trudem nie przeciwstawia utożsamienia cnoty z przyjemnością. Broni utylitarystycznego eudajmonizmu w sporze z sensualistycznym hedonizmem, ale nie odrzuca podstawowych wymagań strony przeciwnej; przeciwnie - przyjmuje je, a następnie swoją własną doktrynę przedstawia jako hedonizm, który nie wprowadza w błąd. Cnota jest dla Prodikosa dobrze wyliczoną racjonalizacją przyjemności oraz korzyści moralnych i materialnych, czyli utylitaryzmem kierującym się rozumem.
Prodikos utrzymywał też, że pożytek jest podstawą nie tylko moralności, ale i teologii. Bogowie mają, jego zdaniem, być pożyteczni…
… szybko sofiści - politycy.
Eryści i sofiści politycy
Relatywizm Protagorasa i metoda antylogii młodszych sofistów spowodowała powstanie erystyki. Skoro nie istnieje prawda absolutna, a każdemu zdaniu można przeciwstawić zdanie przeciwne, mocniejsze, wówczas można obalić każde twierdzenie. Eryści wymyślali sprzeczne dylematy, wykorzystywali terminy wielorakie semantycznie, rozumowania…
... zobacz całą notatkę



Komentarze użytkowników (0)

Zaloguj się, aby dodać komentarz