Paradoksy nieistnienia - omówienie

Nasza ocena:

3
Wyświetleń: 588
Komentarze: 0
Notatek.pl

Pobierz ten dokument za darmo

Podgląd dokumentu
Paradoksy nieistnienia - omówienie - strona 1 Paradoksy nieistnienia - omówienie - strona 2

Fragment notatki:

Tomasz Bigaj - „Paradoksy nieistnienia”
Twierdzenia egzystencjalne, pozytywne lub negatywne, znacznie częściej występują w nauce, niż w języku potocznym, jako że w nauce postawiony jest wymóg pewnej ścisłości wypowiedzi. Oczywiście wartość egzystencjalnych twierdzeń naukowych zależy w dużej mierze od tego, kiedy są wypowiadane (czy są odkryciem i nowością, czy niewiele wnoszącą konstatacją) i czy aktualnie są interesujące poznawczo. Twierdzenia egzystencjalne w ogóle stanowią bardzo ważną część każdej nauki; ontologia, jako nauka o bycie, czyli o tym, co istnieje, szczególnie często korzysta z orzecznika „istnieje”.
Odpowiedź na ontologiczne pytanie: „co istnieje?” jest uwarunkowana definicją samego terminu „istnienie”. W tym artykule rozpatrzony jest jeden z jego aspektów, problem związany z akceptacją negatywnych twierdzeń egzystencjalnych.
SFORMUŁOMAWIE PROBLEMU Może się wydawać, że wypowiadając o jakimś przedmiocie negatywne twierdzenie egzystencjalne, stwierdza się jakąś jego cechę (mianowicie: nieistnienie); twierdzenie to jest prawdziwe, gdy pomiędzy danym przedmiotem a cechą nieistnienia zachodzi relacja przysługiwania. Jednakże aby przypisać jakiemukolwiek przedmiotowi dowolną cechę, trzeba najpierw założyć, że przedmiot ten istnieje, w związku z czym dochodzi do sprzeczności.
Być może zbyt szybko została przyjęta analogia (nasuwająca się wskutek podobieństwa gramatycznego) pomiędzy twierdzeniami egzystencjalnymi a dowolnymi zdaniami, przypisującymi danym przedmiotom jakieś cechy. Co takiego głosi więc negatywne twierdzenie egzystencjalne?
PIERWSZA PRÓBA ROZWIĄZANIA PROBLEMU Można zaproponować następujące rozwiązanie: Tylko pozornie odnoszą się negatywne twierdzenia egzystencjalne do pewnych przedmiotów, w rzeczywistości odnoszą się one do ich pojęć i stwierdzają pewną cechę tych pojęć, mianowicie: ich pustość. Istnieją trzy rodzaje pojęć: ogólne, jednostkowe i puste; wśród pustych wyróżnia się pojęcia o intencji ogólnej i pojęcia o intencji jednostkowej. Zgodnie z powyższą propozycją, wszystkie twierdzenia egzystencjalne są zdaniami metajęzykowymi. Ale czy kwestia istnienia i nieistnienia jest kwestią czysto językową?
DRUGA PRÓBA ROZWIĄZANIA PROBLEMU Można zaproponować także inne rozwiązanie: Wypowiadając negatywne twierdzenie egzystencjalne, nie mówi się niczego o gramatycznym podmiocie tego zdania, ale raczej o wszystkich istniejących przedmiotach - że tego, którego nieistnienie się stwierdza, nie ma pośród nich. Jest to pewnego rodzaju skrót, zapobiegający wypowiadaniu nieskończonej liczby twierdzeń typu „a nie jest x”, gdzie a jest dowolnym istniejącym przedmiotem, a x - przedmiotem, którego dotyczy negatywne twierdzenie egzystencjalne. Związany jest z tym pewien problem: mówienie o wszystkich w ogóle przedmiotach naraża na popadnięcie w sprzeczność.

(…)

…, czy istnienie jest zwykłą cechą zajmowało się wielu filozofów. Immanuel Kant odpowiadał na nie negatywnie. Posłużył się przykładem „nieistniejących” talarów, które znajdują się w kieszeni; zapytał, czym różnią się one od talarów istniejących. Słuszniejsze byłoby pytanie, czym różni się opis jednych od opisu drugich (poziom metajęzykowy); opisy nie różnią się niczym (w przeciwieństwie do samych talarów…
… obciążone zobowiązaniami ontologicznymi (np. kwantyfikatory i zaimki); ich użycie implikuje uznanie jakichś tez egzystencjalnych. Chcąc poznać czyjąś opinię na temat istnienia czegoś, nie trzeba zadawać pytania wprost - można sprawdzić, czy jest on gotowy „na serio” uznać owe wyrażenia zobowiązujące ontologicznie. Język nauki jest przykładem języka, który zawiera raczej wyłącznie odpowiedzi „na serio”.
paradoks - rozumowanie wewnętrznie sprzeczne, zachowujące pozorną logiczność, a zawierające błąd w przesłankach lub w dedukcji;
twierdzenie egzystencjalne - twierdzenie o istnieniu (pozytywne twierdzenie egzystencjalne) lub nieistnieniu (negatywne twierdzenie egzystencjalne) czegoś;
metajęzyk - „nadjęzyk”, język, który opisuje zwykły język;
wyrażenia kwantyfikujące - kwantyfikatory: „niektóry”, „pewny…
…, czy istnienie jest zwykłą cechą zajmowało się wielu filozofów. Immanuel Kant odpowiadał na nie negatywnie. Posłużył się przykładem „nieistniejących” talarów, które znajdują się w kieszeni; zapytał, czym różnią się one od talarów istniejących. Słuszniejsze byłoby pytanie, czym różni się opis jednych od opisu drugich (poziom metajęzykowy); opisy nie różnią się niczym (w przeciwieństwie do samych talarów…
... zobacz całą notatkę

Komentarze użytkowników (0)

Zaloguj się, aby dodać komentarz