Federalista- ćwiczneia

Nasza ocena:

3
Pobrań: 42
Wyświetleń: 490
Komentarze: 0
Notatek.pl

Pobierz ten dokument za darmo

Podgląd dokumentu
Federalista- ćwiczneia - strona 1 Federalista- ćwiczneia - strona 2 Federalista- ćwiczneia - strona 3

Fragment notatki:

F e d e r a l i s t a
J. Baszkiewicz F. Ryszka Historia doktryn politycznych i prawnych.., S.Filipowicz Cud w epoce Rozumu., źródła (James Madison, Thomas Paine, Federalista).
Filozofowie Oświecenia chętnie idealizowali zarówno „dobrych dzi­kusów", żyjących w lasach i preriach Nowego Świata, jak i białych kolonistów: pracowitych, szlachetnych, żyjących na łonie surowej natury, pobożnych i cnotliwych. Gdy wybuchła wojna o niepodle­głość Północnej Ameryki, upatrywano w niej pierwszą rewoltę prze­ciw despotyzmowi już nie w teorii; ale w praktyce. Stąd np. kolosalna popularność Franklina lub odzew jeffersonowskiej Deklaracji Niepodległości. Oczywiście, wyobrażenia na temat białych Amerykanów były dość dalekie od rzeczywistości. Pobożny kolonista tępił ogniem i mie­czem „dobrych dzikusów"; pracowity pionier Nowego Świata eksploa­tował bezlitośnie niewolniczą pracę blisko miliona Murzynów. A i sama społeczność kolonistów rozdzierana była wewnętrznymi konfliktami kla­sowymi i politycznymi: walki toczyły się o podział ziemi, politykę pie­niężną i kredytową, płace i ceny, udział w zgromadzeniach stanowych, obsadę urzędów itd. Przedziały społeczno-obyczajowe między burżuazją i wielkimi plantatorami z jednej, a prostym ludem z drugiej strony były ostre.
Utrudniło to stworzenie jednolitego frontu przeciw Anglikom. Me­tropolia traktowała swe kolonie północnoamerykańskie jako źródło su­rowców, rynek zbytu i teren fiskalnego drenażu. Hamowano tedy roz­wój miejscowego przemysłu i krępowano handel. Ubogim farmerom za­braniano osiedlania się na nowych ziemiach aż po Missisipi, zdobytych na Francuzach w r. 1763. Utrzymanie brytyjskiego wojska spadało cięż­kim brzemieniem na miejscową ludność. Wszelkie przejawy oporu obyły brutalnie tłumione przez królewskich gubernatorów. Na tym tle bez­pośrednie przyczyny wybuchu spór o podatki i opłaty miały dru­gorzędne znaczenie. Kontrowersja ideowa wokół opłat stemplowych czy też cła na herbatę miała jednak wielki wpływ na stan świadomości.
Rzecz była w tym, że podatki i opłaty były narzucane ;przez lon­dyński parlament, w którym nie zasiadali przedstawiciele kolonii. Pad wpływem idei Locke'a (państwo z umowy społecznej, nietykalność wła­sności) Amerykanie sformułowali postulat: „żadnych podatków bez zgo­dy reprezentantów" (no taxation without representation). Pojawiły się projekty utworzenia centralnego parlamentu imperium, do którego we­szliby przedstawiciele kolonii. Inni politycy i pisarze (James Wilson, Tomasz Jefferson) domagali się uznania, iż imperium jest związkiem równych państw, połączonych tylko w osobie króla. Parlament angielski byłby więc tylko legislatywą jednej części imperium, na równych pra­wach ze zgromadzeniami Wirginii czy Pensylwanii.
Próby kompromisu zawiodły; upór króla Jerzego III doprowadził do wybuchu wojny. Nie była to jednak zwykła wojna o niepodległość z ob­cym rządem, ale i wojna domowa z ostrymi akcentami walki klas. Prze­ciw patriotom wystąpili liczni l o j a l i ś c i , zwolennicy zachowania związku z Anglią. Społeczną podstawą lojalizmu były wielkie rodziny

(…)

… roku a uchwaleniem Konstytucji Stanów Zjednoczonych w 1787 roku zaowocował istotnymi tezami nie tylko dla amerykańskiej myśli politycznej, lecz także dla całej epoki oświecenia.
W 1777 roku zebrał się Kongres Kontynentalny, który uchwalił Artykuły Konfederacji, które miały wejść w życie dopiero w 1781 roku. Była to ustawa zasadnicza, która przesądzała o funkcjonowaniu luźnego związku stanów. One były podówczas…
… szerokich warstw. Jego pamflet Zdrowy rozsądek (Common Sense) był gwałtownym atakiem prze­ciw idei suwerenności dziedzicznego monarchy; przyczynił się on w znacz­nej mierze do ugruntowania w świadomości Amerykanów postulatu nie­podległości Oraz do rozpowszechnienia idei republikańskich. Paine ży­wił głębokie zaufanie do umiejętności szerokich mas rządzenia Pań­stwem. Suwerenność ludu nie była dlań…
… Locke'a jako Fundamentalne Konstytucje Karoliny (Fundamental Constitutions of Carolina). Urzeczywistniając podobny zamysł William Penn naszkicował projekt 24 Fundamentalnych Konstytucji dla Pensylwanii. Stopniowo zdawano sobie sprawę, że ustrój społeczno-polityczny może być skodyfikowany za pomocą ustawy zasadniczej, wbrew temu, że obracamy się w systemie prawa common law.
W obozie niepodległościowym…
…, czy też cud, stał się jednak faktem.
Na ukształtowanie się amerykańskiej doktryny politycznej wpłynęło również wiele innych czynników. Pamiętajmy o town meeting, zgromadzenie obywateli urzeczywistniające wolę wspólnoty lokalnej. Nie bez znaczenia była purytańska teologia rozprzestrzeniana przez kaznodziejów. Trzeba mieć także na uwadze tradycję common law oraz common sense. Dopiero wtedy zresztą zdamy…
… się przeciw tyranii. Ustrój monarchiczny, jak będzie przekonywał Tom Paine w słynnym pamflecie Common Sense, jest niezgodny z naturą. Wszelkie rozstrzygnięcia, które skonkretyzuje projekt amerykańskiej konstytucji odzwierciedlają to właśnie nastawienie. Zrzeszenie polityczne ma być rzeczą wspólną. To idea r e p u b l i k i stanowi osnowę całej debaty konstytucyjnej.
Przeważyła więc potrzeba t r w a ł o ś c…
…. Angażowali się w tę wojnę wybitni cudzoziemcy: Lafayette, Kościuszko i wielu innych. Żołnierze francuscy i niemieccy, uczestnicy woj­ny amerykańskiej, po powrocie szerzyli w Europie sympatię do Ameryki. Deklaracja Niepodległości była ogromnie popularna, mimo zaka­zów jej publikowania w Starym Świecie. „Nie można wątpić, że to za­sady Stanów Zjednoczonych otworzyły bramy Bastylii" pisał z jaw­ną zresztą…
... zobacz całą notatkę

Komentarze użytkowników (0)

Zaloguj się, aby dodać komentarz