Europejskie miasta renesansowe
Po udoskonaleniu artylerii wynikła konieczność wykonywania w miejsce wysokich murów, zacznie niższych. Otaczane one były szeroko zakładanymi fosami i wałami ziemnymi natomiast na zewnątrz miasta wysunięte zostały bastiony o zarysie wielobocznym. Powstała
we Włoszech koncepcja miasta „idealnego" z powiązania nowoczesnego geometrycznego zarysu fortyfikacji z dążeniem do geometrycznego układu placów, ulic i zieleńców. Miasta takie musiały być budowane od nowa i rozwiązywały problem obronności komplikując jednocześnie zabudowę i organizację życia cywilnego.
Miasto idealne miastem idealnym, ale choć umysły były jasne to ciemne masy musiały się gdzieś podziać. Przebudowywano ( rozbudowywano) zatem istniejące miasta. Najbardziej trendy byli Włosi:
Florencja
W kolebce renesansu jako pierwsze pojawiają się rewolucyjne w renesansie zjawiska.. Postulowana od dawna przez teoretyków budowy miasta konieczność rozwiązania wnętrza ulicy jako wnętrza architektonicznego została zrealizowana przez G. Vasariego (ulica dei
Uffizi). Pojawia się także całkowicie nowa forma placu o funkcji reprezentacyjne j. Najważniejsze to:
Plac Signoria, Plac św. Anuncjaty
Rzym Tu pojawiają się kamienice otaczające plac: Plac Della rotunda (Panteonu), plac Santa Maria in Trastevere, Plac Navona,
Plac Colonna, Plac della Minerva,
Siena (plac del Campo), Wenecja (plac św. Marka), Padwa (Plac del Santo ) - pomnik Gattamelaty, Pienza, Bolonia (Plac Wiktora
Emanuela).
Zrealizowane w całości miasta o planach najbardziej zbliżonych do miast teoretycznych zawdzięczamy obrzydliwie bogatym i próżnym, którzy dawali na to kasę.
Zamość, Telc (Czechy)
Palma Nuova – pomysłu Vincenca Scamozziego na północ od Udine – koncepcja miasta oparta jest na bazie 9kąta foremnego ogrodzonego murem z dziewięcioma wysuniętymi bastionami. Do miasta prowadzą trzy drogi z fosami. Wewnątrz miasta ulice ułożone są
promieniście od centrum znajdującym się w rynku w kierunku wierzchołków oraz środków boków. Kwartały zabudowy wydzielone są przez równoległe do boków ulice. Place znajdują się w każdym wierzchołku i między wybranymi czterema kwartałami.
Livorno – założone w Toskanii przez Medyceuszy portowe miasto na zachodnim brzegu półwyspu Apeinńskiego. Projektowanie przez Bernardo Buontalentiego w końcu XVI wieku.