Andragogika

Przedmiotem poznania andragogiki jest wychowanie.

Trzy sposoby rozumienia wychowania jeśli chodzi o andragogikę współczesną:

1. Wychowanie rozumiane jako intencjonalny proces kształtowania osobowości. Wychowanie traktowane jako instrument stymulujący osiąganie coraz wyższych stadiów dorosłości. Przyjmuje się, że rozwój jest czymś naturalnym, a wychowanie to działanie wyraźnie zorientowane zadaniowo.

Wychowanie takie miało miejsce w dwóch momentach:

- po II W.Ś. – kiedy w bardzo krótkim czasie trzeba było wykształcić dużą rzeszę specjalistów;

- lata 60-70 – wychowanie było instrumentem etatyzacji (podporządkowania jednostki państwu), „samokształcenie kierowane"

2. Wychowanie traktowane jako wzmacnianie efektów socjalizacyjnych.

Podstawą działania jest społeczeństwo. Od warunków, w których się kształcimy i wychowujemy zależy to, jakim będziemy człowiekiem. Współcześni pedagodzy sprzeciwiają się czemuś takiemu jak wychowanie ludzi dorosłych, mówią raczej o uczeniu się ludzi dorosłych.

M. Knowles – podstawa tak rozumianego wychowania jest założenie, że szkoła jest częścią środowiska w którym istnieje i to środowisko nieustannie puka do jej drzwi. Jeśli chodzi o uczenie się ludzi dorosłych to opiera on dydaktykę na następujących założeniach:

- koncepcja bycia uczniem – ludzie dorośli mają naturalna tendencję do uniezależnienia się i bycia wewnątrzsterownymi. W związku z tym siłą edukacji jest umiejętne odczytanie owej motywacji (zdiagnozowanie motywacji człowieka);

- ważne w procesie kształcenia jest wykorzystanie doświadczenia ludzi dorosłych, bo to doświadczenie jest źródłem ich wiedzy. Środowisko jest potencjalnym miejscem uczenia się. Doświadczenie ma charakter doświadczenia społecznego.

- proces nauczania polega na dostarczeniu narzędzi (również badawczych) do uczenia się, a nie tylko gotowej wiedzy, nawet jeśli to uczenie się ma charakter uczenia się po omacku. Dlatego program nauczania ma wychodzić od tego, co przydatne w życiu. W rozumieniu Knowles'a punktem wyjścia jest ważny problem. - edukacja dorosłych ma być zorientowana na kształtowanie kompetencji, które rozumiane są szerzej niż wyuczenie sprawności określonego typu. Kompetencje mają wymiar wiedzy, wartości i umiejętności, które czynią świat zrozumiałym.

3. Wychowanie rozumiane jako proces wspierania indywidualnego rozwoju. Ścieżka zorientowana na pracę „terapeutyczną" – diagnozowanieindywidualnych stylów uczenia się. Wykorzystywana jest w indywidualnej pracy z człowiekiem. Oparta na dość szczegółowych narzędziach diagnostycznych. Środowisko społeczne ma uzasadnienie tylko jako charakter wspierający diagnozę. Nie zajmujemy się środowiskiem tylko osobą. Jak badać uczenie się ludzi dorosłych i wychowanie jako inkulturację (proces wejścia w kulturę)? Czy stawanie się dorosłym będzie uzależnione od przyjętej strategii metodologicznej? Są tu dwie strategie:

I. Przedmiotowa Oparta jest na założeniu, że przedmiotem badań andragogiki są instytucje edukacyjne, w których proces wychowania się dzieje.

Założenia tej strategii:

1. Przedmiotem badania są poszczególne dziedziny rzeczywistości oświatowej (kurs analfabetów przy ul. …);

2. Zadaniem andragoga badacza jest pojęciowe odzwierciedlenie tej rzeczywistości;

3. Problemy badawcze wybierane są z każdej dziedziny i są wobec niej wtórne;

4. Kryterium wyboru (podejmowania) problemów badawczych jest ich ważność dla praktyki edukacyjnej (tak naprawdę względy poznawcze są drugoplanowe).

II. Problemowa II. Problemowa Oparta jest na założeniu, że punktem wyjścia jest ważny dla nas problem, a problemy maja charakter konceptualny (są pochodna naszych wyobrażeń).

Zadaniem badaczy jest te problemy rozwiązywać tzn. opisywać, wyjaśniać, rozumieć, interpretować Wytworzona w ten sposób wiedza nie musi być do natychmiastowego spożycia. Może być wykorzystywana przez praktyków w takim stopniu, w jakim zechcą i są w stanie z niej skorzystać.