Język – najdoskonalsze narzędzie do porozumiewania się ludzi, inaczej: zasób słów

JĘZYK 1) zasób słów (słownictwo) = leksyka 2) gramatyka, tj. zasób reguł (pozwalających coś z tymi słowami robić)

Główne działy gramatyki: 1. fonetyka – dźwięki mowy 2. fleksja – odmiana wyrazów 3. słowotwórstwo – budowa wyrazów 4. składnia – budowa zdania

fleksja + słowotwórstwo = morfologia

Wyrazy dzielą się na sylaby (stu-dent), ośrodkiem sylaby jest samogłoska, jedna sylaba = jedna samogłoska, liczba sylab = liczba samogłosek (kot, ko-tek, ko-te-czek). W niektórych wyrazach występują obok siebie dwie samogłoski, tworząc jedną sylabę (auto, pauza, miauczeć, WYJĄTKI! -eusz oraz –eum, np. ju-bi-le-usz, mu-ze-um, la-ur-ka). Sylaby: 1) otwarte (kończą się samogłoską) 2) zamknięte (spółgłoska lub grupa spółgłoskowa)

W jednym wyrazie mogą występować dwa rodzaje sylab

Akcent wyrazowy Inaczej: przycisk Silniejsze wymówienie jednej sylaby w wyrazie. W wyrazach co najmniej 2sylabowych, najczęściej 2 od końca, paroksytoniczny (niespodziANka). Ponad trójsylabowe, dwa akcenty: główny (paraksytonizny?) i poboczny (na pierwszej), np. 'pier-wszo-li-go-wy, 'od-po-wie-dzia-lny.

Wyrazy bez akcentu akcentowany łącznie z wyrazem akcentowanym ENKUTYKA Po wyrazie akcentowanym jednowyrazowy nieakceptowany (nie wiem, czy mówić ci o tym).

PROKLITYKA – jednowyrazowy wyraz nieakceptowany poprzedza wyraz akcentowany (nie wiedziałem, że Hania nie chodzi do opery).

ENKLIPTYKI • Jednosylabowe zaimki, w pozycji nieakceptowanej, „daj mi, szanuję go, pomogłem mu, to dla was, idź z nią czy ciszyć) • Partykuły –by, -że i –no (wzięto by, chodź no, mówże) Nie mam, nie pisz, nie znam, nie wiem Jednosylabowe wyrazy w kilku wytartych wyrażeniach (wyjść ZA mąż, pójść NA wieś, pleść trzy PO trzy)

Intonacja Zmiana wysokości tonu wypowiedzenia. • Rosnąca-opadająca, tonacja zdania oznajmiającego („Dam ci książkę.", /\) • opadająca, zdania rozkazujące i wykrzyknikowe („Daj mi pióro"), \ • rosnąca, zdania pytające („Dasz mi pióro?" /).