Byt
Należy pamiętać, że nie wszystkie kategorie znajdują się na tym samym poziomie – substancja różni się
radykalnie od pozostałych dziewięciu (porównywanie do tego, jak tych dziewięć różni się od pozostałych
znaczeń bytu). Byt kategorii opiera się na substancji, która, wobec tego wszystkiego, ujawnia
ostateczny sens każdego bytu. Substancja jest pierwsza pod względem pojęciowym, poznawczym i
czasowym. Tylko ona jest definiowalna „sama przez się"; tylko jej przysługuje definicja w podstawowym
sensie. Tym samym, co dana rzecz, jest jej substancja i definicja; przez podział definicji danego
przedmiotu (na „pierwszy rodzaj i różnice) dojdzie się do jego substancji (ostatniej różnicy).
Byt według możności i aktu także ma więcej niż jedno znaczenie, przede wszystkim dlatego, że
możność i akt wskazują dwa sposoby bytowania, w pewnym sensie sobie przeciwstawne (byt w
możności jest nie-bytem w akcie). Byt w możności (potencja) jest zdolnością do bycia w akcie. Potencja
i akt rozciągają się na wszystkie kategorie i nabierają tyle znaczeń, ile jest kategorii. Są one więc
sposobami bytowania, opartymi na bycie kategorii.
Byt jako prawda i fałsz także opiera się na bycie kategorii – tym zajmuje się jednak logika, nie
Byt przypadłościowy przypisuje Arystoteles różnym przedmiotom tylko niekiedy i przypadkowo. Nie
należy mieszać przypadłości z kategoriami – przedmiot nie musi posiadać konkretnych akcydensów, ale
kategorie – tak. To znaczy, że i byt przypadłościowy opiera się na kategorialnym. Jest on jest przygodną
cechą lub przygodnym zdarzeniem, które urzeczywistnia się stosownie do różnych kategorii.
6. Zagadnienie substancji
Arystoteles podejmuje od nowa rozważania nad tym, jakie substancje istnieją – czy tylko zmysłowe, czy
także ponadzmysłowe (waży się w tej kwestii przyznanie lub odmówienie wartości platońskiemu
„drugiemu żeglowaniu"). Żeby powyższy problem rozwiązać, należy się zastanowić, czym w ogóle jest
substancja – materią, formą, czy ich złożeniem (synolonem)? W tych rozważaniach trzeba się oprzeć na
tych rzeczach, których nikt nie kwestionuje, a więc na substancjach zmysłowych.
7. Problem substancji w ogóle: forma, materia, synolon i cechy określające pojęcie
substancji