Zasoby wody na Ziemi

Jezioro to naturalny śródlądowy zbiornik wody tworzący się w zagłębieniach terenu. Z uwagi na różny sposób powstawania zagłębień, w których mogą gromadzić się wody, wyróżniamy następujące typy jezior:

tektoniczne - wypełniające zagłębienia powstałe w wyniku ruchów skorupy ziemskiej, tj. rowy i zapadliska tektoniczne. Jeziora tego typu są bardzo głębokie, często mają wydłużony kształt i strome stoki, np. Bajkał, Malawi, Tanganika, Wiktorii, Morze Martwe.

wulkaniczne - powstające w kraterach wygasłych wulkanów lub w zagłębieniach pól lawowych. Jeziora wulkaniczne mają niewielką powierzchnię, często okrągły kształt i dość dużą głębokość. Jeziorami tego typu są: Albano koło Rzymu, Crater Lakę w USA, My-vatn na Islandii oraz liczne jeziora na Jawie.

polodowcowe - w zagłębieniach terenu utworzonych w wyniku rzeźbotwórczej działalności lodowców górskich i lądolodów (patrz: Egzogeniczne procesy rzeźbotwórcze, rozdz. 10, rozdz. 11). Ze względu na różny sposób powstawania zagłębień wśród jezior polodowcowych wyróżniamy jeziora:

• cyrkowe (karowe) - niewielkie, głębokie jeziora o kolistym kształcie, zajmujące dno cyrku lodowcowego (dawne pola firnowe), np. Czarny Staw Gąsienicowy w Tatrach;

• rynnowe - długie, wąskie jeziora o stromych brzegach i licznych przegłębieniach w dnie, powstające w rynnach wyżłobionych przez wody podlodowcowe, np. Gopło Wigry, Jeziorak, Drawsko;

• morenowe - duże, płytkie jeziora o różnych kształtach, powstające w wyniku zatamowania odpływu wody przez osady morenowe, np. Śniardwy, Mamry, Roś;

wytopiskowe (oczka) - małe, okrągłe lub owalne jeziora o głębokości kilku metrów, powstałe w wyniku wytapiania się brył martwego lodu zalegających w osadach polodowcowych.

przybrzeżne - powstające w wyniku odcięcia zatoki od otwartego morza przez mierzeję. Są to jeziora stosunkowo duże, płytkie, często o zabagnionych brzegach, np. Gardno, Łebsko, Jamno.