Budowa Ziemi

Ruchy górotwórcze to długotrwały, liczący miliony lat, proces prowadzący do powstawania łańcuchów górskich. Używany, zamiennie z górotwórczością, termin orogeneza rozumieć należy jako proces fałdowania, nasuwania, me-tamorfizmu i wypiętrzenia górotworu. Terminu orogeneza używa się również dla określenia okresu o dużym natężeniu ruchów górotwórczych, np. orogeneza alpejska (patrz: Dzieje Ziemi, rozdz. 4.) Powstanie orogenu (gór) tłumaczy się obecnie tektoniką płyt litosfery. Proces górotwórczości zachodzi na krawędziach zderzających się płyt, czyli w strefach subdukcji, przebiegając według następujących etapów: l. W strefie ścierania się płyty oceanicznej z kontynentalną (łańcuchy górskie otaczające Ocean Spokojny) • w miejscach, gdzie płyta oceaniczna podsuwa się pod płytę kontynentalną, tworzy się głęboki rów oceaniczny, tzw. geosynklina systematycznie wypełniana osadami morskimi i lądowymi; • pod wpływem ciężaru osadów dno geosynkliny obniża się; • ruch płyty oceanicznej w kierunku kontynentu powoduje zgniatanie (sfałdowanie) osadów w geosynklinie; • w wyniku ruchu płyt zostaje zaburzona równowaga grawitacyjna skorupy ziemskiej, co powoduje wypiętrzenie sfałdowanych osadów; • wciągana w głąb płyta oceaniczna ulega częściowemu stopieniu i na głębokości 100 – 120 km tworzą się magmowe ogniska wulkanów. W strefie kolizji dwóch płyt kontynentalnych (alpejski system górski od Pirenejów po Himalaje) płytki zbiornik morski znajdujący się między dwoma płytami kontynentalnymi wypełnia się osadami morskimi i lądowymi; zbliżające się do siebie płyty kontynentalne powodują zwężanie położonego między nimi zbiornika morskiego;