Dzieje Ziemi

Era prekambryjska jest najstarszą i najdłuższą erą w dziejach Ziemi. Wtedy powstała skorupa ziemska, pierwotna atmosfera i hydrosfera. W krzepnącej skorupie jako pierwsze powstały skały magmowe - granity, gabra i porfiry, które później uległy przeobrażeniu w gnejsy, kwarcyty, łupki krystaliczne. Ze stygnącej skorupy ziemskiej uchodziły gazy - powstawała pierwotna atmosfera o składzie zbliżonym do składu chemicznego gazów wulkanicznych, nie było w niej tlenu. Dominująca w atmosferze para wodna dała początek hydrosferze. Cienka skorupa ziemska podlegała częstym ruchom górotwórczym. Intensywny był także wulkanizm. Obszary górskie niszczone przez procesy zewnętrzne dały początek powstawaniu skał osadowych - zlepieńce.

Na początku proterozoiku uformowały się sztywne cokoły współczesnych kontynentów, które nie podlegały późniejszym ruchom górotwórczym. Stanowią je:

• tarcze krystaliczne - obszary zbudowane z krystalicznych silnie zmetamorfizowanych skał, nieco wgiętych w części środkowej, które do dziś nie zostały przykryte młodszymi osadami lub osady zostały z nich zdarte;

• platformy - obszary skał krystalicznych

pokryte młodszymi skałami osadowymi ułożonymi poziomo lub prawie poziomo. W prekambrze powstały następujące tarcze i platformy:

• w Europie - Platforma Wschodnioeuropejska, tarcze Bałtycka i Ukraińska

• w Azji - tarcze: Dekańska, Arabska. Ałdańska i platformy: Syberyjska, Chińska

• w Afryce - Platforma Saharyjska i Południowoafrykańska oraz tarcze Gwinejska, Rodezyjska i inne

• w Ameryce Północnej - tarcze: Kanadyjska i Grenlandzka

• w Ameryce Południowej - tarcze: Gujańska i Brazylijska

• w Australii - Platforma Australijska z tarczami Yilgam i Kimberley

• Platforma Wschodnioantarktyczna