Plany konstrukcji "Wesela"

Budowa utworu jest wieloplanowa i wielowarstwowa. Wyspiański stworzył nie tylko tekst, ale też

wizję teatralną:

· Wernyhora Matejki jest obecny od początku zdarzeń, do samego końca

· chłopi podkrakowscy z kosami na sztorc widnieją na obrazie Bitwy pod Racławicami

· obecny podobnie, choć już nie realnie jest Stańczyk – wisiał nad biurkiem Starzewskiego

· Hetman wywodzi się też z obrazu Matejki Rejtan (choć na tym obrazie zdradę narodową

symbolizuje głównie Poniński)

· Rycerz może pochodzić z wizerunku Zawiszy Czarnego z Grunwaldu Matejki; poza tym

Tetmajer był autorem dramatu poetyckiego Zawisza Czarny

· Szela istnieje już tylko myślowo, wyobrażeniowo, jako legenda

Wszystkie obrazy konkretyzują się plastycznie jako symboliczne skróty lub poszerzone metafory i

są konfrontowane ze zdarzeniami planu realnego.  Wyspiański „myśli obrazami" (S. Brzozowski)

Mit społeczny (wg G. Sorela) to wyidealizowany rezultat pragnień, dążeń określonej grupy

społecznej, pełni rolę programu stymulującego działanie. Od końca XVIII wieku w Polsce była nim

wizja kosynierów racławickich:

· Bitwa racławicka Lenartowicza, Kościuszko pod Racławicami Anczyca, obrazy Matejki

(wyobrażenia grupy oświeconych, inteligencji szlacheckiej, postszlacheckiej)

· Wernyhora to mit wspólnej sprawy panów i ludu w celu zmartwychwstania narodu –

Goszczyński, Czajkowski, Słowacki Beniowski, Sen srebrny Salomei

Konfrontacja obrazów i realności staje się kompromitacją: oszołomiony Gospodarz, trzeźwe sądy

Gospodyni, pijane monologi Nosa (kabotyńskie, ale odsłaniające pustkę psychiczną i ideową

cyganerii)