Teorie i rewolucja naukowa, procesy poznawcze, metody badawcze
Carl Hempel – wyjaśnianie dedukcyjne i probabilistyczne
1. Dedukcja
•Zjawisko wyjaśniamy tu, wskazując, że może ono zostać wyprowadzone z jakiegoś prawa ogólnego.
•Przesłanki prowadzą do wniosków – oznacza to, że wtedy i tylko wtedy, gdy przesłanki są prawdziwe, prawdzie są także wnioski.
2. Wyjaśnianie probabilistyczne
Nie każde wyjaśnienie jest oparte na prawdzie uniwersalnej: w naukach społecznych niewiele istnieje uniwersalnych generalizacji
Jeśli mamy do czynienia z powiązaniem przejawów pewnych zjawisk i przypuszczeniami, ze istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że jednemu zjawisku towarzyszyć będzie inne zjawisko, które chcemy wyjaśnić, to takie wyjaśnienie będzie wyjaśnienie probabilistycznym lub indukcyjnym – wynikają one z uogólnień probabilistycznych.
3. Przewidywanie
•Nauka często podlega skostnieniu- dogmatyzmowi, dopasowaniu się do zasad utartych
•Potrzebne są tu rewolucje – koncepcja Thomasa Khuna – rozróżnienie między nauką normalną (instytucjonalną) a nauką rewolucyjną.