Psychologia ekologiczna

Różnice między tradycyjnymi zasadami wyjaśniania zachowań, a podejściem ekologiczno-systemowym:

1. Uwzględnienie wielorakich przyczyn zamiast jednej „zmiennej niezależnej". Ujęcie w kategoriach molarnych versus molekularnych jednostek analizy. Ujęcie molarne – bierze się pod uwagę zachowanie całego organizmu. Całość – to coś więcej niż suma części; istotne jak całość wpływa na części.

2. Uwzględnianie wielorakich skutków (zamierzonych i niezmierzonych, zamiast jednego wyniku lub zasadniczego skutku + 'skutki uboczne')Bierze się pod uwagę wszystkie skutki danej manipulacji, interwencji, łącznie z odległymi skutkami, opóźnionymi następstwami (skutki odroczone) i konsekwencjami w odległych częściach systemu. Odległe skutki mogą niwelować, a nawet przeważać krótkotrwałe, bezpośrednie korzyści manipulacji, interwencji środowiskowej, np. nieprzewidziane klęski w następstwie budowy tamy assuańskiej lub korzyści w 1 sferze mogą oznaczać straty w innej.

Przewidywanie wszystkich możliwych skutków i następstw działania interwencyjnego (proponowanych zmian) Wybieranie rozwiązań o optymalnej, pozytywnej proporcji korzyści do kosztów ekonomicznych, społecznych, psychologicznych (stałe monitorowanie realizacji i efektywności oddziaływań). Pamiętać, że reformy społeczne są najczęściej eksperymentalnymi manipulacjami czy interwencjami.

3. Obserwacja i klasyfikacja zamiast kontroli i interwencji. Eksperymenty weryfikujący hipotezę pozwala badań jedynie te czynniki, które zostały założone jako przyczynowe. Natomiast rzeczywiste zmiany przyczynowe (lub ich składowe) mogą pozostać nigdy nie rozpoznane. Wielu doniosłych zagadnień ze względów praktycznych jak i etycznych nie można badać eksperymentalnie, ograniczają bowiem możliwości manipulowania i kontroli. Ponadto interwencja badacza zmienia badane zachowania.