Kontrola i nadzór nad samorządami terytorialnymi

Niezależnie od tego RIO sprawuje nadzór nad sektorem samorządowym, co oznacza nadzór nad organami stanowiącymi (Rady gmin, powiatów, sejmik samorządowy). Jest to nadzór nad uchwałami tych organów stanowiących.

Szczególnemu nadzorowi poddane są uchwały w sprawach:

- procedury uchwalania budżetu i zmian w tym budżecie

- samego budżetu i jego zmian

- zaciągania zobowiązań wpływających na wysokość długu publicznego

- uchwal w sprawie udzielania pożyczek

- zasad i zakresu przyznawania dotacji, podatków i opłat lokalnych

- udzielania przez organy stanowiące absolutorium, w tym przypadku kryterium jest wyłącznie kryterium legalności

RIO może stwierdzić, że dana uchwała jest niezgodna z prawem w części, w całości, lub została podjęta z naruszeniem prawa. W związku z tym istnieje obowiązek bieżącego informowania RIO o podejmowanych uchwałach.

RIO wydają opinię o:

 możliwości spłaty pożyczki lub kredytu

 możliwości sfinansowania deficytu budżetowego

 prognozie kształtowania się długu publicznego

 projektach budżetów

 przedkładanych informacjach

 przebiegu wykonania budżetu za pierwsze półrocze i za cały rok

 także o wnioskach Komisji Rewizyjnych w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium.

Od orzeczeń RIO przysługuje odwołanie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (najpierw do Kolegium Izby). Organy samorządu terytorialnego coraz częściej sięgają po ten środek odwoławczy (i wygrywają).