Konserwatyzm

Konserwatyzm amerykański w porównaniu do europejskiego odznacza się

odmiennym rodowodem, charakterem i spełnianymi funkcjami.

Konserwatyzm amerykański powstał w związku z rozczarowaniem jakie przyniósł liberalizm

amerykański. Nasilało się ono w pewnych okresach USA. Jako pierwszy należy wymienić nasilenie

amerykańskiego ekspansjonizmu, zapoczątkowanego wojną amerykańsko- hiszpańską 1898r. kolejne

okresy wiązały się z tragediami dwóch wojen światowych, wobec których pacyfizm liberałów był

bezsilny. Były to również okresy przejściowych kryzysów ekonomicznych szczególnie wielkiego z lat

30.

Konserwatyzm amerykański nie tworzył jednolitej ideologii. Jej losy kształtują się z jednej

strony po linii tzw. konserwatyzmu indywidualistycznego z drugiej zaś tzw. konserwatyzmu

organicznego.

Konserwatyzm indywidualistyczny w warstwie filozoficzno- politycznej opiera się na

założeniach Johna Locke'a, zaś w warstwie ekonomicznej- na programie, tzw. liberalizmu

manchesterskiego( kapitalizm wolnokonkurencyjny).

Główne idee: darwinizm społeczny, obrona i usprawiedliwienie wielkiego bogactwa, krytyka

demokracji burżuazyjnej.

Darwinizm społeczny = ewolucyjny naturalizm- najwybitniejszym jego przedstawicielem był

William Graham Sumner (1840-1910)-. Autor m.in. „Drogi narodu" (1906)

Bezwzględną walke o byt w społeczeństwie określał mianem dobra etycznego, a brak

ekonomicznego powodzenia- etycznym złem.

Jednym z najważniejszych sposobów społecznej walki o przetrwanie była swobodna konkurencja

ekonomiczna agresywnych jednostek. Przejmując w zasadzie wszystkie idee konserwatyzmu

tradycjonalistycznego ukazał je w świetle idei ewolucji a nie tradycji.

Apologia( pochwała, obrona, usprawiedliwienie) bogactwa. Najbardziej elokwentnym jej

przedstawicielem był Andrew Caranegie (1835-1910), będący wzorem amerykańskiego mitu

wielkiego sukcesu ( od chłopca na posyłki do króla amerykańskiego przemysłu stalowego). Aktywny

polityk, „społeczny prorok", filantrop, autor „ Demkracja triumfująca" (1888), „Bogactwo" (1889).

„ewangelia bogactwa" – była próbą uzgodnienia indywidualizmu ekonomicznego z

założeniami demokracji politycznej. Przyznawał prymat bezwzględnej konkurencji, dowodząc, że

wielkie nierówności naturalne jednostek ludzkich muszą uzewnętrzniać się w społeczeństwie z

koncentracją ogromnego bogactwa przez nielicznych. Przeciwstawiał się ingerencji państwa w formie

redystrybucji dóbr, postulując zastąpienie jej filantropią bogaczy.

Krytyka liberalnego wzoru demokracji burżuazyjnej inspirowana była europejską myślą

społeczno-polityczną, głównie freudyzm, behawioryzm, elitaryzm ( najbardziej, ponieważ w sposób

oczywisty kłócił się z zasadami demokracji). Powstało wiele odłamów, ale największy rozgłos zyskali

tzw. nowi humaniści, sprzeciwiający się plutokratycznym koncepcjom władzy, lecz równocześnie

odrzucający koncepcję mas.

Najbardziej wykształcony wśród nich był George Santayana (1863-1952).

Ideałem ustrojowym była monarchia wspierana elitarnym przywództwem ludzi znakomitych,

rozbudowana hierarchicznie na podobieństwo struktur władzy Kościoła Katolickiego. Santayana

stwierdził ze liberalna demokracja nieuchronnie wprowadza mierność i uniformizm.