Komunizm jako odmiana totalitaryzmu

Najczęściej komunizm był i jest interpretowany jako totalitaryzm przez teoretyków będących

zwolennikami różnych odcieni demoliberalizmu. Interpretacja ta ma jednak również swoich

zwolenników pośród niektórych, w tym także katolików czy konserwatystów. Podstawowym

założeniem tej teorii jest przekonanie, iż totalitaryzm (zarówno faszystowski, jak i

komunistyczny) stanowi zjawisko współcześnie związane z powstaniem masowego

społeczeństwa przemysłowego. Nie można go satysfakcjonująco opisać za pomocą takich

tradycyjnych pojęć jak tyrania czy dyktatura. Podsumowując –można wskazać 6 elementów

reżimu totalitarnego: 1. Monopol ideologiczny prowadzący do władzy słów (logokracja) 2.

Monopartyjnośc i masowy charakter partii 3.Wszechobecny terror policji politycznej 4. Ścisła

cenzura prewencyjna, partyjny monopol środków przekazu i pełna ideologizacja kultury 5.

Podporządkowanie aparatu przemocy rządzącej monopartii 6. Kolektywizacja własności i

centralne planowanie gospodarcze (ostatni warunek jedynie do totalitaryzmu

komunistycznego). Niektórzy autorzy (Arendt) rozróżniają ruch totalitarny od reżimu

totalitarnego – akcentowana jest prorocza propaganda w pierwszym, a dualizm partii i

państwa, ale także i posługiwanie się codziennym terrorem i przekształcenie samej natury

człowieka w drugim. Teoria totalitaryzmu wskazuje cechy charakterystyczne komunizmu –

niemniej ma wiele wad.