Empatia jako mechanizm wyzwalający altruizm

Selekcja rodowa – socjobiologiczne wyjaśnienie altruizmu – zachowania altruistyczne które narażają jednostkę przynoszą korzyść członkom „rodów".

Teoria podobieństwa genetycznego TPG – Rushton, Russel, Wells „geny mogą zwiększać własne możliwości przeżycia, działając w taki sposób, aby spowodować reprodukcję jakiegokolwiek organizmu, w którym mogą zostać odnalezione ich własne kopie" -> altruizm skierowany na osobniki niebędące członkami rodu może przynieść korzyści ewolucyjne jeżeli odbiorca spoza rodu jest wystarczająco podobny do jednostki - bardziej ogólna teoria - wyjaśnia zjawiska altruizmu poza rodowego - wiele gatunków nie będąc w stanie rozpoznać podobieństwa genetycznego opiera się na fizycznym mogłoby to wyjaśnić wyższy poziom reakcji empatycznych w stosunku do obserwowanych podobnych do nich

Altruizm wzajemny – Trivers działanie na korzyści niespokrewnionego członka tego samego gatunku może przynosić korzyści jeżeli zostanie ono „odpłacone" - np. wzajemne iskanie geny nastawione na altruizm powodują altruistyczne zachowania, ale zachowanie podejmowane jest przez jednostkę a nie geny musi istnieć mechanizm łączący poziom genetyczny z działaniami indywidualnymi u prostszych organizmów mogłyby to być wrodzone wzorce zachowań, ale jeśli chodzi o ludzi to mało prawdopodobne mechanizmem powodującym altruistyczne zachowania może być empatia!