Dobór naturalny, pokrewieństwo, systemy rozrodcze, opieka
Powody monogamii:
silna konkurencja samców o samice
agresja partnerki względem innych samic
Kopulacje poza parą (extra-pair copulation)
Samiec pozostający z jedną partnerka podejmuje próby kopulacji z innymi samicami (np. u zeberek w Australii, sikory modre, jaskółki).
Reakcje partnerów:
kopulacje odwetowe
kopulacja z partnerką po chwilowej nieobecności
pilnowanie partnerki lub częstsze kopulacje
(plemniki z ostatniej kopulacji zapładniają 84% jaj)
Mechanizm działa w skali ewolucyjnej; zachowanie samców, którzy nie wychowywali własnych dzieci zostało wyeliminowane ewolucyjnie, ponieważ nie pozostawiali oni po sobie genów, co zwiększało częstość zachowania, które pozwalało osobnikowi na pozostawienie swoich genów.
Ptaki – samce opiekujące się potomstwem jeśli samica ma większą szansę na zdobycie kolejnego partnera, może odejść.
Ślimakojad czerwonooki – samice i samce równie często opuszczają partnerów.
U siewkowych (płatkonogi) jest „odwrócenie ról"; samiec opiekuje się potomstwem, a samice są bardziej ubarwione. Zaś u innej grupy rzędu siewkowych, np. u brodźca plamistego, również odwrócenie ról. Długoszpony – samice bronią lęgu, podczas gdy samce wysiadują potomstwo (!) sprawdzić (!)
79% ryb kostnoszkieletowych nie opiekuje się potomstwem
tam, gdzie opieka występuje, w 1 przypadków robią to oboje rodziców
samce częściej opiekują się potomstwem przy zapłodnieniu zewnętrznym
samice częściej opiekują się potomstwem przy zapłodnieniu wewnętrznym
Dlaczego częstsza opieka samców?
przy zapłodnieniu zewnętrznym, samiec ma większą pewność ojcostwa (Trivers 1972)
kolejność wypuszczania gamet (Dawkins, Carlisle 1976) – osobnik, który jako drugi pozostawia swoje gamety, ma mniejszą możliwość porzucenia potomstwa (samica zostawia jaj pierwsza; jeśli samiec zapłodni jaja i potem je zostawi, zapewne skaże je na zagładę – zjedzenie, etc.)