Psychologia społeczna-wykłady

Notatkę dodano: 31.07.2013,
Pobrań: 6,
Wyświetleń: 290
Podgląd dokumentu

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA-naukowe badanie sposobu, w jaki rzeczywista lub

wyobrażona obecność innych ludzi wywiera wpływ na ludzkie myślenie, odczuwanie i

zachowanie (Allport)

W psychologii społecznej ważniejsze od obiektywnie zaistniałej sytuacji jest jej interpretacja

dokonana przez jednostkę.

Ludzie tworzą konstrukty społecznego otoczenia, czyli sposoby spostrzegania, pojmowania i

interpretowania świata społecznego ( Aronson). Jednostka stale przebywa w otoczeniu innych

ludzi. Relacje te określane są mianem sytuacji społecznych i przybierają dwie formy:

- relacji bezpośrednich

- relacji pośrednich

W relacjach bezpośrednich inni ludzie występują jako:

- Jednostki- relacje „face to face” (rodzic-dziecko)

- Członkowie grupy(student-koledzy z grupy ćwiczeniowej)

- Duże zbiorowości (widz-aktorzy)

- Elementy organizacji czy instytucji (pacjent-lekarz)

- Przedstawiciele społeczeństw (turysta-obcokrajowiec)

W relacjach pośrednich obecność innych ludzi zaznacza się przez :

- Materialne produkty działań np. architektura, sztuka

- Niematerialne produkty działańnp.mowa, normy społeczne, obyczaje

Inna def.

Psychologia społeczna to nauka zajmująca się badaniem procesów psychicznych i zachowań

ludzi, którzy znajdują się w sytuacjach społecznych.

Powiązania z innymi dziedzinami psychologii

Psychologia osobowości

Psychologia rozwojowa

Psychologia społeczna

Psychologia wychowawcza

Psychologia środowiskowa(interakcje

między ludźmi a środowiskami społ.)

Psychologia kliniczna

Socjologia

Antropologia kulturowa

1

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Psych.społeczna

Pedagigika

Powiązania z innymi naukami

Psychologia społeczna - rys historyczny

Okres przednaukowy

Okres naukowy

Okres wczesnonaukowy

(filozoficzny)brak stosowanych

metod naukowych przy

gromadzeniu i analizowaniu

danych

Właściwy okres naukowy

OKRES PRZEDNAUKOWY (FILOZOFICZNY)

Zachowania o charakterze społecznym są motywowane przez określone potrzeby człowieka.

Różne formy ustrojowe zależą od motywacji ludzi je sprawujących.

Platon („Państwo”) wyróżnił dwie formy ustrojowe

 Arystokrację (filozofowie kochający mądrość i sprawiedliwość)

 Oligarchia, której źródłem jest żądza bogactwa

Według Arystotelesa („Polityka”) potrzeba stowarzyszania się, czyli afiliacja jest podstawą

tworzenia najdoskonalszego ustroju, jakim jest demokracja

OKRES WCZESNONAUKOWY

Trwał od połowy XIXw do zakończenia I wojny światowej

Tarole- prawo imitacji: przyczyną podobnych zachowań się ludzi jest naśladownictwo

zachodzące w postępie geometrycznym

Le Bon- psychologia tłumu

- istnieje „dusza narodu” będąca zespołem cech wspólnych zbiorowi jednostek

- ujawnia się w tłumie, czyli zbiorowisku ludzi, których idee i uczucia są poddane

jednemu kierunkowi

- tłum jest łatwowierny, łatwo ulega sugestii, zniekształca fakty zgodnie z

wyznawanymi ideami

- emocje tłumu łatwo się zmieniają i obejmują wszystkich jego członków

OKRES NAUKOWY

1. Teoria społeczno- kulturowa

- przekonania, upodobania i sympatie polityczne jednostki tworzą się pod wpływem

ludzkich zmiennych jak narodowość, klasa społeczna i aktualna sytuacja historyczna

Akcentowanie roli norm społecznych ( zasad i oczekiwań dotyczących akceptowanych

zachowań społecznych ) i kultury ( przekonań, wierzeń , zwyczajów i języka wspólnych dka

grupy ludzi żyjących w określonej czasoprzestrzeni- mniejszości narodowe)

Istotne są siły działające w większych grupach społecznych.

2

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

2. Teoria ewolucyjna

- źródłem zachowań społecznych są cechy psychiczne i fizyczne ułatwiające naszym

przodkom przetrwanie i rozmnażanie się.

Dobór naturalny- polega na przekazaniu potomstwu tych cech, które ułatwiają im

przetrwanie.

Adaptacja to nowe cechy, które najlepiej sprawdzają się w danym środowisku i zastępują

te mniej przydatne.

Szukanie cech wspólnych dla wszystkich istot ludzkich.

3. Teorie społecznego uczenia się – zachowania społeczne są skutkiem doświadczeń

jednostki związane z uczeniem się (nagrody kary)

Akcentowanie uczenia się pośredniego (opartego na obserwacjach zachowania innych osób

i stosowanych wobec nich nagród i kar )-Bandura

Założenie, że nawyki wykształcone we wczesnym dzieciństwie są trudne do zmiany.

Istotna jest grupa, w której dorastamy.

4. Teoria fenomenologiczna

Jednostka zachowuje się zgodnie z subiektywną interpretacja wydarzeń wokół niej

zachodzących. Ocena zaistniałej sytuacji jest wynikiem posiadanych przez nią celów.

5. Teoria społeczno- poznawcza

Skupia się na rozpatrywaniu procesów umysłowych zachodzących w czasie

obserwowania wydarzeń społecznych, ich interpretowania, osądzania i zapamiętywania.

METODY BADAWCZE STOSOWANE W PSYCHOLOGII

Metody opisowe- procedury mające

na celu zbadanie zachowań, myśli i

uczuć ludzi w ich środowisku naturalnym

Metody eksperymentalne- procedury służące

do poznania zjawisk społecznych przez

manipulowanie pewnymi aspektami syt.społ.

METODY OPISOWE

1. Obserwacja naturalna-najprostsza metoda opisowa polegająca na rejestrowaniu

zachowania tak, jak ono zachodzi.

Zalety-zachowanie obserwowanych osób jest zniekształcone wpływem badacza

Wady:

- obiekt obserwacji może być świadomy naszych poczynań

- nie wiemy, kiedy zajdzie zachowanie, które chcemy zaobserwować

- interpretujemy sytuacje zgodnie z hipoteza, która postawiliśmy-błą obserwatora

Obserwacja uczestnicząca- obserwator wchodzi w interakcję z obserwowanymi ludźmi, ale

stara się nie wpływać na zaistniałą sytuację społeczną

2. Studium przypadku- intensywne badanie jednostki lub grupy

Zalety- pozwala na badanie nietypowego wzorca zachowania

Wady:

- nie możemy ze 100% dokładnością stwierdzić, który z wielu czynników

wpływających na życie jednostki jest właśnie tym powodującym postrzegane

zachowanie

- podatność na błąd obserwatora

3

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

- nie zawsze możliwa jest generalizowalność- możliwość przeniesienia wyników

bieżącej obserwacji na inne podobne

3. Metoda archiwalna

Forma obserwacji systematycznej, w której zachowanie społeczeństwa jest analizowane na

podstawie zawartych w różnego typu dokumentach np. wyniki raportów policyjnych, karty

chorób) lub archiwalnych (czasopisma, pamiętniki)

Zalety- archiwa zawierają duże bazy danych

Wady- nie wszystkie interesujące badaczy zjawiska znajdują odzwierciedlenie w archiwach

4. Sondaże

Zbieranie danych do analizy odbywa się poprzez zadawanie respondentom szeregu pytań

dotyczących ich upodobań, zachowań czy przekonań.

Zalety- pozwala na zebranie wielu danych o zjawiskach nie zachodzących publicznie

Wady:

- potrzeba aprobaty społecznej ( zfałszowanie odpowiedzi)

- trudności w znalezieniu próby reprezentatywnej

- niechęć do udzielania odpowiedzi na pytania sondażu

5. Testy psychologiczne

Narzędzia służące do pomiary zdolności, przekonań, motywacji, zachowań ludzi. Aby

były użyteczne muszą być:

- rzetelne- czy występuje spójność wyniku uzyskiwanego przy powtórnym badaniu

- trafne-czy test mierzy to, co miał mierzyć

Na podstawie danych zebranych metodą obserwacji można przewidywać powiązanie ze sobą

(współwystępowanie)kilku zmiennych, czyli korelację

Wady- trudność interpretacyjna związana z wielkością powiązań między innymi

METODY EKSPERYMENTALNE

Służą do badania relacji przyczynowo- skutkowych.

Zmienna zależna- zmienna, którą chcemy zbadać

Zmienna niezależna- zmienna, którą kontrolujemy

Randomizacja- losowy dobór osób badanych

Zalety- duża kontrolowalność sytuacji, mierzenie zjawisk, które chcemy mierzyć

Wady:

1. Czy istnieje wystarczająca trafność wewnętrzna (stopień, w jakim eksperyment

pozwala na wyciąganie wniosków dotyczących relacji przyczynowo- skutkowych)

2. Czy istnieje wystarczająca trafność zewnętrzna (generalizacja wyników

eksperymentów na inne okoliczności)

3. Istnienie tzw.ukrytych wymagań sytuacji badawczej, czyli wskazówek dotyczących

prawdziwego celu badania

PROBLEMY ETYCZNE W PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ

1. Naruszanie prywatności osób badanych

2. Manipulowanie uczuciami, emocjami-szkody psychiczne (od zawstydzania do

niepokoju)

Wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego dotyczące ochrony osób

badanych przez psychologów społecznych:

1. Uzyskanie świadomej zgody uczestników badań (głównie poinformowanie o

potencjalnych niedogodnościach)

4

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

2. pełna rozmowa poeksperymentalna ze wszystkimi badanymi (dokładne omówienie

procedur, przepracowanie pojawiających się negatywnych emocji i usunięcie

związanych z nimi problemów)

3. ocena kosztów, korzyści związanych z procedurą badawczą (czy badanie może się

przyczyniać do zdobycia wiedzy)

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA

Komunikacja interpersonalna

 proces wymiany informacji, między co najmniej dwiema osobami

 podstawa interakcji międzyludzkiej

 ma charakter sprzężenia zwrotnego- nadając swój komunikat do osoby oczekujemy, że

ona zareaguje

Komunikacja jest ze swej natury wydarzeniem społecznym, jest tworzeniem dynamicznego

systemu społecznego.

Funkcje komunikacji:

1. Wpływ na tworzenie satysfakcjonujących więzi społecznych (forma socjalizacji)

2. Umożliwia wpływ na innych ludzi poprzez upowszechnianie i egzekwowanie

pewnych norm, wartości itp. funkcja regulacyjna

3. Pozwala na samodoskonalenie się jednostki

Funkcje wg.Aldaga i T.Stearsa

1. Informacyjna- proces pozyskiwania informacji niezbędnych do podejmowania decyzji

regulujących interakcje społeczne

2. Motywacyjna- przekazywanie zachęt do osiągania różnego rodzaju celów

3. Kontrolna- informacje o powinnościach grup, jednostek, organizacji względem siebie

4. Emotywna- możliwość wyrażania emocji i uczuć, zaspokajanie psychospołecznych

potrzeb ludzkich

Komunikacja jako środek zaspokajania potrzeb- klasyfikacja Adlera i Rodmana

Potrzeby fizyczne- fizyczna izolacja od innych ludzi powoduje 2-3 razy szybszy zgon niż u

osób pozostających w relacjach interpersonalnych

Potrzeby ego- wymiana informacji pozwala na dookreślenie się, porównanie z innymi

Potrzeby społeczne:

- przyłączanie się (poczucie ,że uczestniczy się w relacjach społecznych)

- możliwość kontrolowania otoczenia

- przywiązania (opieka nad innymi i innych nad nami)

Potrzeby praktyczne- przekazanie i pozyskanie informacji istotnych do sprawnego

funkcjonowania w społeczeństwie

Podział ze względu na sposób przekazywania wiadomości

Werbalna- niewerbalna

Ustna- pisemna

Bezpośrednia- pośrednia

Podział ze względu na charakter relacji nadawca- odbiorca

Jednostronna- dwustronna

Symetryczna- niesymetryczna

Formalna- nieformalna

5

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Komunikowanie:

- jest procesem symbolicznym

- jest procesem społecznym

- jest relacja wzajemną

- opiera się na indywidualnej relacji przekazu

- przebiega w określonym kontekście

- jest działaniem świadomym i celowym

- polega na ciągłych i naprzemiennych oddziaływaniach werbalnych i niewerbalnych

Obszary komunikacji ludzkiej

Intrapersonalna- myślenie, refleksje, przyczynia się do właściwego określenia poziomu

samooceny, samoświadomości, podwyższa poziom samoświadomości, redukuje stres

Interpersonalna- między dwoma osobami, ma na celu uzyskanie informacji, wywieranie

wpływu, utrzymanie relacji interpersonalnych, przyczynia się do rozwiązywania konfliktów

W obrębie małych grup- (3-15 osób)- generowanie pomysłów, idei, zwiększa skuteczność

członkostwa w małej grupie, sprzyja przejawianiu zdolności przywódczych i osiąganiu przez

grupę specyficznych celów

Publiczna- mówca i audytorium, służy przekazaniu informacji, perswazji

Komunikacja wg. Jacobsona

SZUM

NADAWCA

przekaz kanałami

ODBIORCA

TREŚĆ

ODBIORCA

TREŚĆ

przekaz kanałami

NADAWCA

SZUM

Kodowanie- przekształcanie informacji w szereg znaków umownych

- znaki pisemne (litery, alfabet Morse`a) - grafemy

- znaki mówione (mowa, śpiew ) - fonemy

- znaki obrazowe (schematy, rysunki) - ikonemy

ustna (rozmowa)

poprzez znaki

pisemna (słowo pisane)

KOMUNIKACJA

poprzez dźwięki

6

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

i symbole

poprzez gesty i

zachowania niewerbalne

kombinacja różnych wymienionych

elementów

SZUM- wszystkie czynniki warunkujące przekaz i odbiór informacji

1. fizyczny- czynniki fizjologiczne np. odgłosy ulicy, zagubienie korespondencji

2. psychologiczny- utrudnienia ze strony procesów poznawczych i umysłowych (np.

uczucia, motywy itp.)

3. semantyczny- nadawca i odbiorca posługują się różnymi językami (np. żargon

zawodowy, gwara)

Cechy dobrego komunikatu

- prawdziwy lub przynajmniej trudny do podważenia

- atrakcyjny dla odbiorcy

- zrozumiały

- zwięzły

- łatwy do zapamiętania

- oryginalny

Komunikowanie się – wybrane koncepcje

1. Analiza transakcyjna-E. Berne

Trzy stany ego- systemy uczuć powiązane z odpowiadającym im zamiarem zachowań

RODZIC- idee bezkrytycznie przyjęte od rodziców na zasadzie introjekcji (uwewnętrznienie)

DOROSŁY- autonomiczna, obiektywna ocena rzeczywistości

DZIECKO- stany emocjonalne, twórczość, wdzięk, zabawa

Transakcja- rodzaj kontaktów międzyludzkich, w których osoby są naprzemiennie nadawcami

i odbiorcami, tworzą transakcyjne bodźce i transakcyjne reakcje

Transakcje skrzyżowane- bodźce i reakcje zachodzą między różnymi stanami ego

Berne- transakcje skrzyżowane tego typu są najczęstszą przyczyną konfliktów społecznych.

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA

1. Partnerski i niepartnerski styl komunikowania się (Grzesiuk i Trzebiecińska)

Podział oparty na sposobie traktowania partnera interakcji

Styl partnerski:

- koncentracja zarówno na sobie jak i na partnerze

- uwzględnianie potrzeb i interesów obu stron

- nie narzucanie swego punktu widzenia

- przyzwolenie na ekspresję uczuć

7

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

- pozwala na ujawnianie swojego „ja”

Styl niepartnerski

- ważna staje się tylko jedna strona interakcji

Styl egocentryczny /autorytalny-tylko ja

Styl egocentryczny- wywieranie nacisku na rozmówcę , nietolerancja dla ekspresji potrzeb

partnera ALE posiadanie władzy , utrzymywanie dystansu, wykorzystanie innych do

realizacji własnych zamierzeń

Styl allocentryczny/submisyjny- tylko partner

Styl allocentryczny- uleganie sugestiom, żądaniom, rezygnacja z własnych decyzji ALE

zyskanie aprobaty otoczenia

2. Koncepcja aktów komunikacyjnych J. Austin

Akt komunikacyjny- wprowadzenie znaczących zmian w środowisku fizycznym

dostrzeganych przez odbiorcę w trakcie lub po ich wykonaniu np.akt mowy

Akty komunikacyjne posiadają 3 aspekty:

- lokacyjny – tresciowy (co?)

- illokucyjny – intencjonalny (ze strony nadawcy dlaczego?)

- prelokucyjny- skutkowy (z jakom skutkiem)

Ze względu na różną siłe illokucyjną (intencjonalną ) wyróżniono 5 klas wypowiedzi:

- werdykty

- polecenia – prezentacje władzy

- zobowiązanie- N podejmuje się wykonania zadania a O ma prawo oczekiwać

realizacji zobowiązania

- wyrażanie postaw/ stanowiska- gratulacje, przeprosiny, żal

- wyrażanie przekonań- przedstawianie własnych poglądów (zaprzeczanie,

podkreślanie, zgłaszanie wątpliwości, przyznanie racji i wyjaśnianie)

POZIOMY KOMUNIKOWANIA SIĘ LUDZI

Różnicuje je stopień otwartości partnerów wobec siebie, poczucie bezpieczeństwa w

kontakcie oraz cel rozmowy

1. Fatyczny:

 Jego celem jest tworzenie swobodnej, towarzyskiej atmosfery

 Typowy dla ludzi spotykających się po raz pierwszy nie mających do siebie

zaufania

 Komunikowanie się jest wolne od emocjinp.rozmowa o pogodzie

2. Instrumentalny

 Przekazywanie informacji / instrukcji związanych z wykonaniem zadań

 Celem jest wywołanie u drugiej osoby jakiegoś zachowania

3. Afektywny

 Ujawnianie własnych uczuć,poglądów, wartości

 Wymaga znacznej otwartości

 Umożliwia lepsze wzajemne poznanie i zrozumienie

STYLE KOMUNIKOWANIA SIĘ ( Jung, Oldham, Morris)

8

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Są definiowane przez dwa aspekty zachowań:

1. stopień pewności siebie

2. stopień otwartości

otwarty

przyjaciel

doradca

chwiejny

zdecydowany

analityk

wódz

niewrażliwy

Przyjaciel

- nie ma problemów z wyrażaniem uczuć

- kieruje się intuicją

- nieasertywny introwertyk

- wspaniały słuchacz

- rzadko podejmuje ryzyko

- wolno podejmuje decyzje, nie lubi kłótni

- lojalny, nienachalny, cierpliwy

Silne strony: umiejętność wczuwania się w emocje

Słabe strony: zbyt szybko wyraża zgodę, aby uniknąć konfrontacji

Uwaga: nie krytykuj, nie bądź wzniosły, nie lekceważ jego uczuć

Analityk

- kieruje się logiką

- nieasertywny introwertyk

- konsekwentny i solidny

- samotnik

- nastawiony zadaniowo

- mówi niewiele i dość monotonnie

- chłonny

- najczęściej jest kinestetykiem lub słuchowcem

Silne strony: chętnie słucha faktów, jest sumiennym słuchaczem

Słabe strony: jest zbyt dosłowny, nie dostrzega całości problemy

Uwaga: mów jasno, nie przechodź zbyt szybko do wniosków, nie lekceważ jego pytań

Wódz

-

skryty, nie wyraża emocji

poważny, kieruje się logiką

asertywny ekstrawertyk

niezależny, ma silna wolę

9

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

- szybko podejmuje decyzje

- mówi jednostajnie, minimum gestykulacji

- najczęściej jest wzrokowcem

Silne strony: wypieranie emocji, obiektywny i zadaniowy ogląd sytuacji

Słabe strony: słucha wybiórczo, jest niecierpliwy

Uwaga: nie powtarzaj, nie „lej wody”, nie lekceważ jego rozwiązań problemów

Doradca

- lubi wywierać wpływ na innych

- energiczny i pełen entuzjazmu

- uczciwy, asertywny, ekstrawertyk

- kieruje się intuicją

- mówi głośno, wyraźnie, gestykulując rękami i całym ciałem

- najczęściej jest wzrokowcem

Silne strony: trafne odczytywanie intencji mówiącego

Słabe strony: słucha wybiórczo i oceniająco

Uwaga : mów krótko, nie żądaj konkretów, nie lekceważ jego pomysłów

ZAKŁÓCENIA W PROCESIE KOMUNIKOWANIA SIĘ

Nadawca

- rozmowa, którą rozpoczął nie ma jasno określonego celu

- nie jest świadomy własnych pragnień i uczuć

- posługuje się innym kodem niż odbiorca

- nie zadbał o odpowiednie warunki albo przeprowadzenie rozmowy

Odbiorca

- nie wykazuje chęci uczestniczenia w rozmowie

- dokonuje subiektywnej interpretacji usłyszanych komunikatów, która opiera się na

własnej wizji świata

Obie strony

- nadmierna chęć przedstawienia własnego zdania

- słuchanie wybiórcze

- przerywanie rozmówcy, kończenie za niego wypowiedzi

WPŁYW PŁCI NA KOMUNIKACJĘ WERBALNĄ

K typowe

Porozumiewanie się

- ustanowienie określonych relacji

z innymi ludźmi

- podtrzymywanie więzi

emocjonalnych z najbliższymi

- dom, rodzina, przyjaciele

M typowe

Informowanie

- wykazanie się inf.i wiedza

- znalezienie się w centrum uwagi

rozmówcy

- kontakty zawodowe

10

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Pełne zrozumienie ma miejsce gdy interpretacja informacji powstała u odbiorcy jest zgodna z

intencją jaką miał nadawca przystępując do komunikowania się

Około 50% czasu rozmowy zajmuje słuchanie, zapamiętujemy połowę tego co usłyszeliśmy,

a po upływie 8 godz pamiętamy tylko1/4

SŁUCHANIE-proces mający na celu przyswojenie informacji docierających w trakcie

rozmowy

TYPY SŁUCHANIA

-ze zrozumieniem-celem uzyskiwanie informacji mogących się przydać w

przyszłości(wykłady,wywiad)

-oceniające-gdy dochodzimy do przekonania, że mówca podejmuje próby perswazji w

stosónku do nas, chce coś zmienić(mowy polit,reklamy)

-rozrywkowe-celem uzyskania przyjemności, poprawy samopoczucia(koncerty, słuchanie

CD)

-empatyczne-gdy słuchamy kogoś kto ma potrzebę „wygadania się”, celem jest dobro

naszego rozmówcy, podstawowe narzędzie pracy psychologa

POZIOMY SŁUCHANIA WG P. THOMSONA

-nieprzytomny wzrok-odbiorca jest zajęty własnymi myślami i niedocierają do niego słowa

nadawcy, słyszy ale nie słucha

-automatyczna odpowiedź-pozory uczestniczenia w rozmowie, odbiorca udziela

automatycznych odpow. Na wszystkie pyt nadawcy nie słuchając ich dokładnie

-„mogę powtarzać kilka ostatnich słów”- odbiorca prowadzi komunikacje intrapersonalna,

ale na pyt nadawcy”co właśnie powiedziałem” jest w stanie udzielić odpow zawierającej

ostatnie pare słów nadawcy, słuchanie jednym uchem”. Nie rozumie co mówimy

„mogę odpow na pyt.”- początek prawdziwego słuchania. Odbiorca podaje usłyszaną

informacje po dokonaniu „obróbki intelektualnej” i jest w stanie odpow na pyt kontrolujące

poziom zapamiętania usłyszanych infor.

-„mogę nauczyć kogoś innego”- odbiorca słuchał na tyle uważnie że jest w stanie przekazać

usłyszaną informację następnej osobie bez zniekształcania faktów. Po dokładnym

wysłuchaniu nadawcy staje się ekspertem w danej dziedzinie

ZAKŁÓCENIA PROCESU SŁUCHANIA

• poziom zainteresowania danym tematem

• czynniki rozpraszające uwagę

• dialog wewn

• sposób przekazywania informacji

• mowa ciała

• kontakt wzrokowy(os nie lubi patrzeć w oczy albo natarczywie się wpatruje)

• oczekiwanie na zabranie głosu

• zwyczaj niesłuchania

• obrona

BARIERY UTRUDNIAJĄCE UWAŻNE SŁUCHANIE

• porównywanie- odbiorca w czasie rozmowy próbuje porównywać się z nadawcą w

wielu wymiarach-kto jest mądrzejszy, bardziej kompetentny itp.

• domyślanie się-odbiorca próbuje zgadywać co nadawca miał na myśli lub czuje, nie

zwraca zbytnio uwagi na to co nad mówi a wręcz nie dowierza w jego słowa. Często z

góry zakłada jak inni na niego zareagują

• przygotowywanie odpowiedzi-O. Zamiast słuchać wypowiedzi N. Przygotowuje w

myślach plan swojej wypowiedzi

11

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

• filtrowanie-O. Unika odbioru pewnych wypowiedzi N(nieprzyjemnych,

zagrażających). Może także sprawdzać w jakim nastroju jest N.i czy jego nastrój jest

dla O zagrażający

• osądzanie-etykieta nadana N. Zanim zostaną wysłuchane jego racje; blokują

swobodny przepływ informacji(on jest głupi, nie będę go słuchał)Osądy dot. Wad

powinny być formułowane po wnikliwiej analizie wypowiedzi N. i zachowaniu

• skojarzenie-wypowiedz N budzi w O skojarzenie dot jego własnych przeżyc lub

wczesniej usłyszanych opowiesci. Tworzy się łańcuch myśli z którego O jest wyrwany

pyt o odniesienie się do bieżącej rozmowy

• utożsamianie się-O usłyszane stwierdz odnosi do swoich przeżyć i zaczyna kierować

rozmowę na swoje problemy nie pozwalając nad na prezentowanie własnego zdania,

co uniemożliwia jego dalsze poznanie

• udzielanie rad-O już po kilku zdaniach wie jak należy rozwiązać problem N i

przedstawia mu swoją wizje dalszego postępowania. Ryzyko nie rozpoznania uczuć

rozmówcy i pozostawienie go samemu sobie

• sprzeciwianie się-O podczas rozmowy wyszukuje zdań z którymi mógłby się

sprzeciwić. Stale dąży do zwady. W sposób nie znoszący sprzeciwu przedstawia swoje

racje

• przekonanie o swojej racji-O nie potrafi przyznać się do popełnionych błędów i za

wszelką cenę chce uniknąć tego i poczucia omylności

• zmiana toru-jeśli O jest znudzony tematem lub czuje się nieswojo, proponuje zmianę

tematu. Może też obracać w żart zasłyszane info, obrona przed dyskomfortem

• zjednywanie-związane z powierzchownym słuchaniem. O chce być miły i uprzejmy,

zgadza się ze wszystkim, nie angażuje się w rozmowę

POPRAWA JAKOŚCI KOMUNIKACJI

1. Słuchać aktywnie- zachęcanie rozmówcy do kontynuowania tematu przez werbalne

(ach, naprawdę) i niewerbalne (potakiwanie, nachylenie w kierunku rozmówcy)

wskaźniki zainteresowania

2. Parafraza

- przytaczanie zdań rozmówcy naszymi słowami

- niedozwolone są osądy czy subiektywna ocena

- „mówisz, że”, „innymi słowy” ,,czy chcesz przez to powiedzieć że....”

Korzyści stosowania:

-pokazujesz ze słuchasz wypowiedzi rozmówcy

-zapobiega narastaniu złosci i łagodzi kryzys

-pozwala na lepsze zapamiętanie tematu

- wszelkie domysły są od razu wyjaśniane

Utrudnia

-porównywanie, osądzanie, sprzeciwianie się, zmianę toru wypowiedzi, ucieczkę w

skojarzenia czyli ....?? bariery

3. Odzwierciedlanie uczuć

-odzwierciedlanie w słowach uczuć mówiącego. Umożliwienie N dokonania oceny

swoich stanów emocjonalnych ;;wydajesz się być bardzo wzburzony, gdy o tym mówisz”

;;nie jest ci chyba z tym łatwo”

4. Podsumowanie

-dostrzeganie osiągniętego postępu

-powiązanie ze sobą ważnych treści i faktów

12

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

-dokonywanie przejścia do dalszego etapy rozmów ,,to co dotychczas padło z twojej

strony można podsumować w następujących punktach...”

5. Dowartościowanie

-pokazanie drugiej osobie, że jest ona ważna

-docenianie wysiłków naszego rozmówcy

,,doceniam twoje pragnienie rozwiązania tego problemu”

6. Wyjaśnianie/Precyzowanie

-zdobycie większej ilości informacji

-pomoc w zrozumieniu tego, co zostało powiedziane

-ułatwienie twojemu rozmówcy dostrzeżenie innego punktu widzenia

,,w jakiego typu sytuacjach tak postepujesz”

Komunikaty „ja”

- przekazywanie uczuć wywołanych zaistniałą sytuacją („jesteś nieznośny”, „jestem

zmęczony”)

- są precyzyjne i nie wywołują oporu

- nie powinny być zamaskowanymi wypowiedziami „ty” („czuję, że jesteś

próżniakiem”)

Komunikacja zwrotna

• informacje ukierunkowujące-przekazane są w trakcie komunikacji, pozwalają

rozmówcy zorientować się, jak radzi sobie z wykonywanym zadaniem(ocena

cząstkowa)

• informacje podsumowujące- przekazane są po wykonaniu zadania, nie pomagają w

jego rozwiązaniu(ocena semestralna)

SYSTEM REPREZENTACJI

Koncepcja syst. Reprezentacji języka autorstwa Bandlera i Grindgera stała się podstawa

działu psychologii zwanej NLP

Podstawowe założenia NLP głosza:

Że mapa nie jest terytorium(terytorium-omawiany przedmiot; mapa-opisy dokonane przez

rozmówce)

SYSTEM REPREZENTACJI- filtr percepcyjny za pomocą, którego jednostka odbiera

informacje ze świata zewnętrznego. Powoduje ze bodźce z zewnątrz docierają do nas w

sposób wybiórczy- jednostka staje się bardziej wrażliwa na bodźce wzrokowe, słuchowe i

kinestetyczne. Dominacja jednego z systemów ujawnia się ok 11 rż.

Każdy z systemów można rozpoznać po typowym zachowaniu, sposobie mówienia,

używanym słownictwie.

System reprezentacji jest naszą mapą

Oznaki behawioralne

 Wzrokowcy:

- szybkie tempo mówienia

- wysoki ton głosu

- odchylanie głowy do tyłu

- mrożenie oczu

- ważne dla nich jest kryterium estetyki i wyglądu pomieszczeń w których przebywają

- łatwo zapamiętują drogę i miejsce, w którym dana informacja się znajduje

„widzę, co masz na myśli” , „ przymknę na to oko”, nie ma cienia wątpliwości”,

„rozwiązanie stanęło jej przed oczami”

 Słuchowcy

- rytmiczne tempo mówienia

- dotykanie ust

13

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

- wydawanie dodatkowych dźwięków

- zwykle nie utrzymują kontaktu wzrokowego ale wyraźnie nasłuchują jej wypowiedzi

- doskonale zapamiętują czyjeś wypowiedzi

- ucza się czytając na głos

- przeszkadzają im dxwięki płynące z otoczenia

„nadawać na tej samej fali”, „być głuchym na czyjeś prośby”, „to ostatni dzwonek” ,,jak

na tureckim kazaniu”,,słowo po słowie” ,,próżne gadanie” ,,wyrazić się dokładnie”

 Kinestetycy

- tempo mówienia wolne z przerwami

- niski ton głosu

- dotykanie okolic brzucha

- cenią sobie komfort i wygodę

- lubią być w bliskim kontakcie fiz z osoba, z która rozmawiają(dotykanie ramienia)

- używają języka emocji(egzaltacje słowami)

- często bawią się drobnymi przedmiotami

- najłatwiej zapamiętują zdarzenia, gesty, czynności

„gruboskórny”, „śliska sprawa”, „podnieść kogoś na duchu” ,,trzymać nerwy na

uwięzi” ,,wystawić kogoś do wiatru” ,,trzymaj się” ,,ramię w ramię”

System reprezentacji powoduję ze każdy z nas ma swój sposób na porządkowanie i

układanie odebranych wrażeń w logiczną całość

Jeśli N i O posługują się innym systemem wówczas wypowiedzi nie będą w pełni

zrozumiałe dla drugiej strony

Konieczne staje się ,,przetłumaczenie” uzyskanych info. Lub zaprezentowanie ich w

formie dostępnej dla O

Przemyśleć problem

Zaprezentować problem

Przyjrzeć się problemowi Obgadać problem

Pokazać problem

Omówić problem

Zbadać problem

Prezentowć problem

Przypomnę ci

Spójrz raz jeszcze

Posłuchaj od nowa

Cofnijmy się

Rozumiem to

Wiem

To jest jasne

Widzę to przed sobą

To brzmi rozsądnie

Jakbym to już słyszał

Chwyciłem to

Mam to

WZROKOWE WSKAZÓWKI

twórczość

pamięć

wzrokowiec

słuchowiec

14

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

kinestetyk

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA NIEWERBALNA

1. Wszelkie zamierzone i niezamierzone pozasłowne przekazywanie informacji (dzieła

sztuki, wystrój pomieszczeń, ubiór, plany sytuacyjne, przedmioty, cechy statyczne i

dynamiczne ciała ludzkiego)

2. Porozumienie dokonuje się jedynie przy zastosowaniu właściwości statycznych czy

dynamicznych ciała ludzkiego

 Nasze uczucia i poglądy wyrażamy

słowami 7%

modulacją głosu 38%

język ciała 55%

 Zadania komunikacji niewerbalnej

Wspomaganie komunikacji werbalnej przez dodanie jej wyrazistości i

czytelności

Funkcjonowanie jako samodzielny środek przekazu

Zaprzeczanie komunikacji werbalnej

 Klasyfikacja komunikacji niewerbalnej wg. Harrisona

1. Komunikacja proksemiczna- informacje przekazywane są przez odpowiednią

aranżacje przestrzeni (dystans, orientacja w przestrzeni, poza ciała, kontakt fizyczny)

2. Komunikacja kinezyjna- operuje ruchem ciała lub poszczególnych kończyn

3. Komunikacja pozajęzykowa (paralingwistyczna)- szereg wskaźników sposobu

mówienia ( ton głosu i czasowe uporządkowanie wypowiedzi)

Ad. 1

Proksemika- nauka o zależnościach przestrzennych

Komunikacja niewerbalna zawiera się w sposobie organizacji przestrzeni

o Reakcja na wtargnięcie na nasze terytorium (obszar uznawany za należący do naspokój, biurko, ręcznik na plaży)

o Odległość utrzymywana podczas rozmowy

o Ustawienie mebli w pomieszczeniu

15

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Dystans- odległość między partnerami interakcji - E. Hall

 publiczny-(powyżej 3.5m)

- komunikacja z osobami obcymi lub znacznie „wyższymi rangą”

- podsfera bliska – 3.6-6m szef i podwładni

- podsfera dalsza – powyżej 6m politycy i ważne osobistości

 społeczny (1.2-3.5m)

-

typowy dla relacji służbowych i kontaktów między osobami o różnych pozycjach

społecznych

podsfera bliska- 1.2- 2.1m – sprawy służbowe

podsfera dalsza – 2.1-3.5m- oficjalne kontakty w miejscu pracy

 personalny (45-120cm)

-

-

występuje między osobami utrzymującymi kontakty prywatne

przebiegają w nim relacje intergrupowe

wyznacza tzw.sferę prywatności

podsfera bliska 45-75cm – sfera komfortu ( możliwość dotknięcia 2 osób)

podsfera dalsza 75-120cm – stosunkowo prywatna rozmowa bez ryzyka dotknięcia

(dystans wyciągniętej ręki)

 prywatny (poniżej 45cm)

charakterstyczny dla osób najbliższych- partnerów, rodziny (dzieci) i bliskich

przyjaciół

ekspansja osób niechcianych powoduje zażenowanie lub agresję (winda, MPK)

podsfera bliska- dotyk

podsfera dalsza 15-45cm

Orientacje- kąt, jaki tworzą linie poprzeczne ciał osób będących ze sobą w interakcji ( twarzą

w twarz, tyłem do tyłu, obok siebie, pod kątem prostym)

Im bardziej orientacja zbliża się do układu „ twarzą w twarz” tym bardziej bezpośredni staje

się kontakt między jednostkami.

Typ interakcji a orientacja partnerów- Sommer

B

A

C

F

D

E

A- B/C- konwersacja

16

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

A-D- wykonywanie tej samej czynności

A-E-brak relacji

A-F-współdziałanie

B-E- współzawodnictwo

Poza ciała- sposób, w jaki dana osoba stoi lub siedzi

Wskaźniki właściwości postawy

 Stopień rozluźnienia różnych części ciała( komfort psychiczny)

 Wychylenie tułowia w przód lub w tył (zbliżenie do/oddalenie od partnera)

 Stopień otwarcia (dynamizm, ekspresja osobowości)

Kontakt fizyczny- pierwotna forma relacji interpersonalnej

 Zaspokaja potrzeby bezpieczeństwa i kontaktu emocjonalnego

 Najważniejszym kanałem przenoszącym informacje jest ręka

- emocje pozytywne (głaskanie, oklaskiwanie)

- emocje negatywne ( odpychanie, grożenie)

Taksonomia kontaktu dotykowego- R.Heslin

1. dotyk funkcjonalno- profesjonalny- badanie lekarskie, kontakt fizyczny w balecie

2. dotyk grzecznościowo- rytualny- wymiana uścisków na powitanie

3. dotyk przyjacielsko – koleżeński- wyróżniający daną jednostkę spośród innych

(obejmowanie ramieniem, przytulanie)

4. dotyk miłosno- intymny- wiąże się z głębokim przywiązaniem emocjonalnym i więzią

miłosną (trzymanie się za rękę, pocałunki)

5. dotyk seksualno- pobudzający- partnera traktuje się jako obiekt erotyczny

Ad. 2

Kinezja- „ruch jest przekazem”

Ruchy elementarne i ich sekwencje rąk, twarzy, tułowia, nóg.

Funkcje komunikacji niewerbalnej (kinezyjnej)- Ekman i Friesen

EMBLEMATY

 ruchowe znaki przekazywanych treści

 funkcjonalnie podobne do słów języka mówionego

 są świadome i wyuczalne

 np. gesty przyzywania, przeczenia i zgody

 stosowane, gdy komunikacja niewerbalna niemożliwa/utrudniona

ILUSTRATORY

 rozmowa rąk – akompaniament dla rozmowy

 funkcje- podkreślenie, akcentowanie, wizualna interpunkcja

 stosowane nawet podczas rozmowy telefonicznej

 wyrażają stosunki czasowe i przestrzenne

REGULATORY

 funkcje- regulowanie przebiegu rozmowy zwłaszcza podczas tzw. tranzytu tury

Chęć przekazania głosu- intonacja głosu, obniżenie siły głosu, nawiązanie wymiany spojrzeń.

17

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Kontynuacja mimi oporu- podniesienie siły głosu, brak przerw w wypowiedzi, wzrost

napięcia w pozycji ciała, unikanie kontaktu wzrokowego.

Zdecydowana chęć zabrania głosu- podniesienie ręki do góry, przyspieszenie rytmu oddechu,

pospieszne potakiwanie.

Odmowa zabrania głosu- utrzymanie bezruchu i ciszy, unikanie kontaktu wzrokowego

Wskaźniki:

o wyznaczniki emocji

o sygnalizują ilościowy stan emocji

Przejawiają się głównie po mimice

Obejmują też:

o zmianę intonacji głosu i zabarwienia skóry

o gestykulację i zmianę pozycji ciała

o nawiązanie lub zerwanie kontaktu dotykowego

ADAPTATORY

 funkcje- osiągnięcie najbardziej komfortowej pozycji konwersacyjnej,

przysposabianie otoczenia do siebie i odwrotnie

 adaptatory jaźni (autoadaptatory)- służą uregulowaniu napięcia psychicznego

na pożądanym przez podmiot poziomie (podpieranie się, pocieranie czoła,

zabawy włosami, drapanie się po głowie itp.)

 adaptatory podmiotowe („adaptacja przez obiekty”) – optymalizują sytuację

( przesuwanie przedmiotów, zabawy przedmiotami, bazgranie po kartce

papieru, gryzienie ołówka itp.)

 alteradaptatory- służą dopasowaniu okoliczności rozmowy do wymagań

interakcyjnych ( regulacja dystansu, częstość wymiany spojrzeń,zmaina

pozycji ciała)

Funkcje komunikacji niewerbalnej – klasyfikacja M. Knappa

Zachowania niewerbalne i werbalne tworzą globalne znaczenie danego aktu

komunikacyjnego.

1. Powtarzanie- przekazywanie informacji tożsamych z wypowiedzią werbalną np. gest

zaproszenia

2. Zastąpienie (substytucja)- np. gest pozdrowienia

3. Regulacja konwersacji – zwłaszcza przy zmianie głosu(tranzyt tury)

4. Akcentowanie tekstu mówionego- gestykulacja rąk, ciała podkreśla znaczenie

wypowiedzi

5. Maskowanie- chęć ukrycia prawdziwych uczuć

Funkcje komunikacji niewerbalnej- Judy Burgoon

Zachowania niewerbalne jako środek budowania relacji interpersonalnych

1. Afiliacja-wyrażanie zainteresowania i sympatii przez uśmiech , dotyk

2. Zaufanie- poczucie bezpieczeństwa w kontakcie (odsłonięta pozycja ciała, przytulanie

się, pokazywanie dłoni)

3. Dominacja- kontrolowanie sytuacji ( inwazja w sferę prywatną, zdecydowany ton

głosu, przerywanie wypowiedzi innym, surowy wyraz twarzy )

4. Zagrożenie- sygnałami poprzedzającymi atak są: zaciśnięte pięści, wydawanie

agresywnych okrzyków, groźny wyraz twarzy)

5. Pobudzenie seksualne- (zalotne spojrzenia, westchnienia w odpowiedniej tonacji,

drżenia głosu, zabarwienie skóry)

18

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

6. Nadmierne pobudzenie emocjonalne- związane z ograniczeniem możliwości

świadomej kontroli nad sygnałami (znieruchomienie, krzyk, gwałtowne ruchy ciała,

rozszerzenie źrenic)

KOMUNIKACJA INTERPERSONALNA NIEWERBALNA cd.

Równanie intymności Argyle`a

Komunikacja niewerbalna pozwala nam na utrzymanie stopnia intymności interpersonalnej na

poziomie odpowiednim dla danego poziomu znajomości.

Poziom intymności = (ilość uśmiechów + długość spojrzeń wzajemnych + dystans fizyczny +

intymność tematu)

Większa odległość- częstszy kontakt wzrokowy

Unika się wymiany spojrzeń z osobami o wyraźnej deformacji ciała, zwiększa się też wobec

nich kontakt fizyczny.

Kobiety częściej „korzystają” ze spojrzeń, są one dłuższe i zakończone „uciekaniem wzroku”

na bok.

Tematy trudne, wstydliwe i poważne obniżają wymianę wzrokową- podobnie kłamstwa.

Przy perswazji patrzenie prosto w oczy- wrażenie szczerości, wiarygodności i zaufania.

Model zaangażowania niewerbalnego Pattersona

Zaangażowanie niewerbalne jest częścią ogólnego zaangażowania w interakcję, jest łatwiej

obserwowalne niż intymność.

Wskaźnik zaangażowania niewerbalnego obejmuje: dystans fizyczny, wymianę spojrzeń,

dotyk fizyczny, pozycję ciała, kąt patrzenia.

Zachowania niewerbalne podlegają ścisłym regułom i przepisom społecznym (np. dotyk)

Etapy zaangażowania niewerbalnego – czynniki :

Kontekstowe- stanowią tło interakcji

- cechy osobowości i doświadczenie partnerów

- pozycja społeczna i pełnione role

- czynniki środowiskowe

Przedinterakcyjne- stan osób wchodzących w interakcje

- nawyki indywidualne

- napięcie emocjonalne

- subiektywna ocena sytuacji

Interakcyjne- dotyczące danej interakcji

- oczekiwania wobec typu zaangażowania niewerbalnego

- ocena rozbieżności w ocenie ZN przez partnerów (tendencje do jej zmniejszania)

- modyfikacja ZN (zaangażowanie niewerbalne) celem dopasowania go do oczekiwań

obu stron.

19

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Mimika twarzy

Emocje przejściowe- wyraz twarzy zmienia się wraz z nastrojem i społecznymi reakcjami

partnera.

Emocje stałe- utrwalone wzorce mimiczne „grymas mimiczny” często niezależny od

przezywanych uczuć.

Spojrzenia i kontakt wzrokowy

Dzięki nim nawiązują się kontakty interpersonalne

Funkcje interakcji wzrokowej:

1. komunikowanie sympatii (matczyne spojrzenie)

2. regulacja emocjonalnego tonu relacji (zamroził mnie spojrzeniem)

3. kontrola kanału interakcji (patrz na mnie gdy do ciebie mówię)

4. zapewnienie sprzężeń zwrotnych (aktywne słuchanie)

5. komunikowanie nieujawnianych pragnień (maślany wzrok)

Częściej patrzy odbiorca na nadawcę, niż N na O.

Unikanie kontaktu wzrokowego prowadzi do unikania komunikacji.

Przy oglądaniu obiektów interesujących źrenice się rozszerzają , przy oglądaniu obiektów

nieciekawych zwężają.

Częściej spoglądamy na osoby ważne, o wyższym statusie niz. na nieważne.

Ponieważ reakcje mimiczne czy kinezyjna z reguły nie podlegają racjonalnej kontroli są

dobrym wskaźnikiem kłamstwa.

Oznaki kłamstwa

- Wzrokowe: częstsze staje się: uśmiechanie, mruganie, ruchy manipulacyjne

(adaptatory), zmiana pozycji ciała, unikanie kontaktu wzrokowego, spojrzenia na boki.

- Słuchowe: skrócenie czasu wypowiedzi, podwyższenie tonu głosy, dłuższe pauzy

między zdaniami, więcej przejęzyczeń i błędów gramatycznych

Język ciała a samoocena

Wysoka samoocena- wyprostowane ciało, rozluźnione ramiona, spokojne ruchy, głos jasny i

wyraźny, stały kontakt wzrokowy, równowaga ciała przy siedzeniu i staniu.

Niska samoocena- nerwowe ruchy, bezmyślne bawienie się rękami i w okolicach ust, głos

niski i niewtrazny, błądzący wzrok, stanie niespokojne, siedzenie na brzegu krzesła

niezaciśnięte dłonie

OTWARTOŚĆ

rozpięta marynarka

utrzymywanie kontaktu wzrokowego

wyprostowana postawa

ręce trzymane jak do modlitwy lub z tyłu

20

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

PEWNOŚĆ SIEBIE

ręce trzymane w kieszeniach z wystawionymi kciukami

Ręce trzymające klapę marynarki(kciuk na wierzchu)

pocenie się, wykręcanie dłoni

odchrząkiwanie

pogwizdywanie

NERWOWOSC

wiercenie się

zakrywanie dłonią ust

unikanie kontaktu wzrokowego

obgryzanie końcówki długopisu

obgryzanie paznokci

BRAK PEWNOŚCI SIEBIE

trzymanie rąk w kieszeni(kciuk schowany)

przestępowanie z nogi na nogę

skrzyżowane ręce i/lub nogi

POSTAWA DEFENSYWNA

gesty zaciśniętą dłonią

potrząsanie wyprostowanym palcem wskazującym

GRUPA SPOŁECZNA

Struktura i funkcjonowanie grup społecznych

Grupa społeczna (Hare)

o Zbiór jednostek (co najmniej 2 ) powiązanych ze sobą bezpośrednimi interakcjami

(współpraca, współzależność)

o Posiada jasno określone, wspólne normy i wspólny cel

o Zaznacza się w niej czytelna struktura grupowa

21

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

o Łatwo odróżnia się od innych zbiorowości

Grupy są zjawiskiem powszechnym.

Rodzina - grupa rówieśnicza - grupa zawodowa – rodzina

Przynależymy do wielu grup społecznych, co może powodować konflikty ról społecznych np.

rodzina a praca zawodowa

Istnieją tzw. grupy odniesienia będące podstawą do oceniania swojego statusu w

społeczeństwie oraz będące źródłem postaw, norm, wartości, (np. grupa społeczna, grupa

współpracowników)

Cel grupy:

o Mniej lub bardziej określony stan rzeczy posiadający dla całej grupy wartość

pozytywna

o Aby go osiągnąć grupa podejmuje działanie

o Cel powinien być jasno sprecyzowany

Wzrasta prawdopodob.

jego realizacji

mniej

napięć w

grupie

większa wież jednostki

z grupą chętniej wypełniane zadania

Cel grupy-geneza

o Narzucony z zewnątrz (organizacja nadrzędna)

o Produkt interakcji wewnątrzgrupowych

Dwa typy nastawień wobec celu:

Orientacja na zadanie- ważny jest cel grupowy a nie jednostkowy udział w jego osiągnięciu

Orientacja egocentryczna- ważny jest nasz udział w osiągnięciu celu.

Zbyt duża ilość celów grupowych realizowanych jednocześnie stanowi wyraźną przeszkodę w

działaniu i może doprowadzić do rozpadu grupy.

Normy grupowe

Przepisy ustalające jak powinien a jak nie powinien zachowywać się każdy człowiek grupy,

jeśli chce uzyskać aprobatę lub uniknąć dezaprobaty

Funkcje norm grupowych

 Umożliwienie przetwarzania grupy, ich treść zabezpiecza grupę przed zagrożeniem

wewnętrznym i zewnętrznym („nikt spoza grupy nie dowie się, o czym

rozmawialiśmy” „wszyscy musimy głosować na tego samego kandydata”)

 Umożliwienie osiągnięcia celu w grupach zadaniowych.

Normy grupowe dotyczą wszystkich członków grupy niezależnie od zajmowanej przez nich

pozycji w strukturze grupy.

Mogą być ogólne (w naszej grupie zwracamy się do siebie uprzejmie”) lub szczegółowe.

Normy grupowe umożliwiają:

 Ujednolicenie poglądów, przekonań i zachowań członków

 Wywieranie nacisku w kierunku zachowań zgodnych z normami

Kary na przestrzeni norm grupowych:

nagana

wyrzucenie z grupy

Przyswajanie norm grupowych:

22

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

 Ze strony jednostki

o Naśladownictwo- kopiowanie tych zachowań innych członków grupy, które

przynoszą im nagrody

o Zapobieganie dysonansowi poznawczemu- redukowanie napięcia

emocjonalnego przez dopasowanie się do zachowań innych

 Ze strony grupy

o Nagradzanie i karanie – wznawianie lub wygaszanie przez grupę zachowań

zgodnych lub rozbieżnych z ich normami.

Struktura grupy- element organizacji grupy

Hierarchiczny system zależności pomiędzy poszczególnymi pozycjami społecznymi

(przekonaniami subiektywnymi i obiektywnymi- na temat miejsca w grupie), a rolami

społecznymi (oczekiwaniami grupy wobec osób zajmujących określoną pozycje)

Podział struktur grupowych

 Ze względu na sposób powstania

- struktury nadane przez organizację (podział na klasy)

- struktury tworzące się spontanicznie (grupy przyjac

Inne typy struktur

1. władzy

2. socjometryczna

3. awansu

4. komunikowania się

WŁADZA

Specyficzna wież łącząca dwie osoby zajmujące określone pozycje w grupie.

Jest związana z zamierzoną kontrolą czyjegoś zachowania.

sytuacji

Przywództwo jest

wypadkową

interakcji międzyludzkich

cech osobowościowych

 Podstawy władzy

 Prawomocność – oparcie o normy „ trzeba słuchać starszych” „ trzeba słuchać

stojących wyżej od nas w hierarchii grupy”

 Wiedza i kompetencje drugiej osoby

 Możliwość karania i nagradzania

 Identyfikacja- wynikająca z silnego związku emocjonalnego z osobą zajmującą

wyższą pozycję w strukturze władzy

Występuje zarówno w grupach formalnych jak i nieformalnych

Większy wpływ

na stosunki

wewnątrzgrupowe

Silniejszy związek z

grupą

23

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Akceptowany

Słabszy związek z grupą

Funkcje lidera

 Koordynowanie działalności grupy

 Ustalanie celów grupy

 Planowanie sposobów i środków umożliwiających osiągnięcie celu

(np.odpowiednia organizacja grupy)

 Odpowiedzialność za kontakty i powiązania zespołu z innymi grupami

 Stosowanie kar i nagród

Styl kierowania

Środki i sposoby kierowania władzy w grupie to styl kierowania

3 style:

Autokratyczny

Liberalny

Demokratyczny

Autokratyczny styl kierowania

 Lider sam ustala cele grupowe i rozdziela zadania

 Komunikuje się przez zakazy i nakazy

 Często sam ustala normy grupowe, których przestrzegania skrupulatnie przestrzega

 Nie wyjaśnia swego postępowania

 Częściej posługuje się karami niż nagrodami (sprawdza się w sytuacji zagrożenia,

kryzysowych)

Demokratyczny styl

 Lider jest raczej organizatorem grupy i jej funkcjonowania niż osobą odgórnie

sprawującą władzę

 Nie przeszkadza inicjatywie i inwencji podwładnych

 Posługuje się propozycjami i sugestiami

 Grupa współuczestniczy w ustalaniu celów, zadań i norm (sprawdza się, gdy chcemy

współpracować z kimś dłużej)

Liberalny styl

 Zupełna swoboda członków grupy w podejmowaniu decyzji indywidualnych czy

zbiorowych

 Lider dostarcza jedynie materiałów do wykonania zadania, nie ingeruje w pracę

zespołu

 Nie komentuje, nie ocenia pracy innych, udziela informacji jedynie zapytany

Efektywność stylów kierowania (Fiedler)

 Zależy od warunków, w których działa lider

24

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

 Relacje między liderem a grupą: akceptacja, uznanie kompetencji, zaufanie

 Jasność celów stojących przed grupą (jeden cel, 1 rozwiązanie, 1 środek do celu)

 Pozycja lidera w strukturze władzy: wysoka lub niska zależnie od ilości posiadanej

władzy

Ilość wykonywanej pracy

Autokratyczny

demokratyczny

liberalny

Jakość wykonywanej pracy

Demokratyczny

autokratyczny

liberalny

Jakość relacji interpersonalnych

Demokratyczny

autokratyczny

liberalny

STRUKTURA SOCJOMETRYCZNA (MORENO)

Wybór i utrzymanie kontaktów na podstawie uczuć sympatii lub uznania atrakcyjności

Graficznym sposobem przedstawienia struktury socjometrycznej jest socjogram.

A

B

D

A

C

C E - łańuch

C D - klika

E - para

- osoba izolowana (nikt jej nie wybrał)

- gwiazda grupy ( wszyscy ją wybrali)

A

C

B

E

D

Wskaźnikami struktury socjometrycznej są m.in.

Status wyborów

danej osoby

=

liczba wyborów otrzymanych przez X

N-1

wskaźnik spoistości

grupy

=

liczba wzajemnych wyborów w grupie (par)

liczba wszystkich możliwych wzajemnych wyborów w grupie

25

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

STRUKTURA AWANSU:

 Osiąganie wyższych pozycji w grupie

 Szczególnie ważna w większych organizacjach składających się z szeregu mniejszych

podgrup

 Nie zawsze awans jest możliwy

STRUKT. KOMUNIKOWANIA SIĘ :

 Najczęściej komunikują się ze sobą osoby o podobnym prestiżu

 Częściej z góry do dołu

 Struktura komunikacji podobna jest do struktury socjometrycznej

Okrąg i łańcuch- większa

efektywność przy zadaniach złożonych

Y i gwiazda większa efektywność przy zadaniach prostych

Dlaczego grupa

-poczucie bezpieczeństwa- gr daje poczucie siły, pomaga w rozwiązywaniu problemów,

zwiększ odporność na groźby

-status- przynależność do grupy uznanej za ważną zapewnia uznanie i pozycję społ.

-poczucie własnej wartości- przynależność do grupy poprawia samopoczucie

-siła- liczebność daje siłę

-osiąganie celu-niektóre zad wymagają połączenia zdoln. , wiedzy i siły kilku os

Dynamika grupowa to proces rozwoju i zmian jakom ulega grupa od momentu pierwszego

spotkania do skończenia pracy.

I etap orientacji

 Koncentracja na integracji i wzajemnym poznaniu

 Badanie granic

 Dominującą emocją jest skrywany lęk

 Wzajemne okazywanie pozytywnych uczuć

 Chęć wchodzenia w aktywności zabawowe

26

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

II etap oporu i konfliktu

 Opór- niechęć grupy do konfrontacji oraz ujawniania negatywnych emocji.

Manifestuje się: - milczeniem, postawą bierno- agresywną, niechęcią do

wychodzenia na forum ze swoimi odczuciami

Rozwiązaniem jest konfrontacja

- jest ujściem negatywnych emocji

- pozwala oczyścić relacje

Grupa może otwarcie ustalać zasady współżycia i współpracy- NORMY

III Etap współpracy

Grupa posiada już:

 Wyraźnie rysujące się role

 Jasne relacje międzyludzkie i mechanizmy ich regulacji

Umożliwia to jej członkom realizowanie celów jednostkowych i wspólnych

Role są elastyczne i zmieniają się zależnie od potrzeb i sytuacji.

IV Etap końcowy

 Rozstanie się jest dla grupy sytuacją trudną, wiąże się z czymś w rodzaju „żałoby”

 Dochodzi wówczas do podsumowania dokonań powodzeń i niepowodzeń

 Podejmowane są próby utrzymania grupy lub jej „reinkarnacji” w przyszłości

 Pojawiają się smutek, żal, agresja, radość

Etapy rozwoju grupy

Formowanie(forming)-gramy rolę kogoś kto chce się przypodobać grupie(,,czy zostanę

zaakceptowany?)

Burzowanie(storming)- początek zawierania przymierza,,do czego przydam się grupie”

Normowanie (norming)- słuchamy innych;jestesmy sobą;podporzadkowujemy się

liderowi”jaką rolę mogę odegrać w grupie”

Działanie(performing)- wykorzystanie potencjału grupy dla osiągnięcia celów i zadań ,,jak

można działać lepiej”

ROLE GRUPOWE

Zbiór przepisów ustalających jak powinien się zachowywać członek grupy zajmującej w niej

określoną pozycje oraz jakie dotyczą go przywileje i obowiązki.

To, czy dobrze czujemy się w określonej grupie zależy od:

 Wrodzonych predyspozycji i umiejętności

 Uprzednich doświadczeń

 Różnic w potencjale umysłowym i osobowościowym

Trójkierunkowe rozróżnienie Benne`a i Sheatsa

 Grupowe role zadaniowe

- wprowadzanie nowych idei

- przekazywanie informacji

-

Grupowe role podtrzymujące

wspieranie

zachęcanie innych

rozładowywanie napięć

Role indywidualne - „osoba hamująca” czy „poszukiwacz uznania”

27

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Wady:

- niska złożoność grupy

- mało rozwinięte relacje między preferencjami członków grupy odnośnie do ról i

efektywności grupowej

Role grupowe- typologia M. Belbina

Typologia oparta na wieloletniej systematycznej obserwacji grup, głównie zadaniowych.

Najbardziej przystępna i wyczerpująca analiza ról zespołowych.

Wnioski wysnuto na podstawie obserwacji kilkuset zespołów menedżerów w sytuacjach

ćwiczeń i gier. Korzystano także z badań kwestionariuszowych i testów osobowości oraz

manipulowano członkostwem grupy.

Każda osoba może znaleźć się w kilku typach ról. Pewne role pełni ona zależnie od sytuacji.

Zawsze jednak można wyróżnić rolę dominującą oraz inne przybierane niechętnie.

Model oparty jest na 4 wnioskach z obserwacji:

1. Zachowania członów grupy ograniczają się do pewnej liczby ról zespołowych

niezależnych od specjalizacji lub formalnego statusu członków.

2. Menedżerowie mają tendencję do konsekwentnego przyjmowania jednej z

dwóch ról

3. Wybrane role zespołowe wiążą się z cechami osobowości

4. Efektywność zespołu zależy od kombinacji ról zespołowych przyjmowanych

przez członków

Idealny zespół składa się z :

1 koordynatora, 1 duszy zespołu, 1-3 realizatorów, 1 perfekcjonisty, 1 pomysłodawcy, 1-3

łączników, 1 analityka.

-

1. Koordynator

wyjaśnia cele zespołu i ustala porządek zadań

stanowczy, dominujący, ekstrawertyk

przewodniczy i koordynuje

rzadko jest autorem najlepszych pomysłów

umie wykorzystać umiejętności wszystkich członków grupy

działa przez zachętę, przekazywanie, słuchanie opinii innych

2. Konendant

niespokojny, dominujący, ekstrawertyk

przewodzi realizacji działań

impulsywny, niecierpliwy- łatwo ulega frustracji

skory do rzucania wyzwań i do ich podejmowania

widzi zespół jako przedłużenie własnego ego

w przeciwieństwie do koordynatora posługuje się taktyką, wymuszaniem, obrażaniem,

co rodzi opór i wywołuje konflikty

3. Pomysłodawca

-

wysoki iloraz inteligencji

inicjator pomysłów- oryginalność i radykalizm myślenia

opiera się na wyobraźni i niestandardowym podejściu do życia

lubi pracować w samotności

na krytykę reaguje obrażaniem się

28

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

4. Wszędobylski łącznik

-

utrzymuje wiele kontaktów poza grupą

niezwykle uzdolniony interpersonalnie, entuzjastyczny, przyjazny- wzbudza sympatię

od pierwszego spotkania

chroni zespół przed stagnacją i utrata kontaktów ze światem zewnętrznym

jest dobrym ambasadorem grupy na zewnątrz

5. Racjonalny analityk

-

wysoki iloraz inteligencji

ustrzega zespół przed zaangażowaniem się w niefortunny pomysł

najcenniejsza umiejetność-przyswojenie, zinterpretowanie, ocena ogromnych ilości

skomplikowanych materiałów pisanych

małomówny obserwator wkraczający do akcji, gdy ma zapaść rozstrzygająca decyzja

stanowczy, introwertyk w stabilnym zespole

poważny, dostarcza wyważonej, trzeźwej oceny

6. Dusza zespołu

-

najbardziej wrażliwy z całego zespołu i świadom indywidualnych potrzeb i obaw

dba o utrzymanie dobrej atmosfery w grupie

wzbudza sympatię, łagodzi konflikty- spoiwo grupy

lojalny wobec zespołu, rozwija pomysły innych

przydatny w sytuacji wewnętrznej walki między członkami zespołu czy

niekonstruktywnej krytyki

7. Perfekcjonista

-

niespokojny, introwertyk

niecierpliwość i brak tolerancji na niedbałych członków zespołu

może ugrzęznąć w szczegółach, wywołując niepokój całej grupy

czuje się osobiście odpowiedzialny za przebieg i wyniki pracy

lubi doprowadzać sprawy do końca i „ dopinać na ostatni guzik”

8. Realizator

-

praktyczny i opanowany, nastawiony na konkretne działanie

przekształca pomysły w wykonalne zadania

nagła zmiana planów może go wytrącić z równowagi

koncentruje się na organizowaniu pracy i praktycznym wykorzystaniu zasobów

posiadanych przez zespół (ludzie, ich umiejętności, narzędzia, środki )

niełatwo traci zapał lub zniechęca się

Wnioski dla pracy z grupą

Wszystkie role są wartościowe, (choć czasem nazwy pewnych ról mogą wydać się bardziej

atrakcyjne niż innych)

Grupy potrafią dostosować swój wkład do zaistniałej sytuacji.

Przywódcą staje się osoba najbardziej adekwatna w przypadku określonego zadaniawymagana jest wiedza o członkach grupy i pracach, które ją czekają.

29

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Wnioski dla respondentów

Przy porównaniu autopercepcji z poglądami innych mogą pojawić się trzy profile:

Spójny- profil jednostki odpowiada spostrzeżeniom innych

Niezgodny- percepcja jednostki jest w sprzeczności ze spostrzeganiem innych (jak

prezentujemy się innym?)

Pogmatwany- niedopasowanie zarówno ze spostrzeżeniami własnymi jak i innych osób z

grupy.( jakie role właściwie chcielibyśmy przyjąć?)

System zarządzania zespołem Margerisona i McLanna

1. Twórcy- proponują twórcze pomysły

2. Odkrywcy- podejmują zaproponowane działania

3. Analitycy- analizują możliwe decyzje

4. Aktywiści- tworzą struktury

5. Realizatorzy- nadają kierunek i zapewniają wykonanie

6. Kontrolerzy- sprawdzają szczegóły

7. Strażnicy- walczą z przeciwnościami zewnętrznymi

8. Sprawozdawcy- szukają pełnych informacji

9. Łącznicy- koordynują i integrują

GRUPA SPOŁECZNA

Produktywność grupy(Steiner)

rzeczywista produktuwnośc grupy

=potencjalna produktywnośc grupy

-czynniki zmniejszające produktywność

+

zwiększające

Potencjalna produktywność grupy -charakterystyka zadania

aspekt strukturalny

-rodzaj zadania

Rodzaje zadań grupowych (Steiner)

 Addywne- wykonanie zależne jest od wysiłku wszystkich członków grupy. Lepsze do

wykonania jednostki jak długo członkowie wnoszą odpowiedni wkład w pracę grupy.

Działalność grupowa jest sumą wkładu pracy wszystkich jednostek, Grupa zawsze jest

lepsza niż jedn.

 Koniunktywne – wynik zależny jest od pracy najsłabszej jednostki z grupy. Gorsze

wykonanie zadania przez grupę niż przez pojedyńcze jednostki, bo najsłabszy członek

zespołu będzie obniżał działanie grupy do swego poziomu. Różnice międzypłciowe.

Główne czynniki:-charakter zad –styl interakcji

K:warunkiem powodzenia jest aktywność społ członków grupy

M: war. pow. są umiejętności, zainteresowania uznawane za typowo

męskie(zorientowane na zadanie)

 Dysjunktywne- poziom wykonania zależy od najsprawniejszej jednostki w grupie.

Utalentowana jednostka uzyska przewagę nad reszta grupy, podwyższając wynik do

osiągnięcia przez osoby...

Czynniki zmniejszające produktywność

1. Myślenie grupowe

2. Polaryzacja grupowa

3. Problemy koordynacyjne

4. Próżniactwo społeczne

.

Myślenie grupowe

Rodzaj podejmowanych decyzji, w których bardzo liczy się dążenie do zachowania spójności

i solidarność grupy niż realistyczne uwzględnianie faktów

30

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Warunki sprzyjające

 Duża spójność grupy (grupa zapewnia prestiż i jest atrakcyjna)

 Izolacja grupy ( niedopuszczenie alternatywnych poglądów)

 Autorytarny przywódca

 Silny stres ( odczuwanie zagrożenia dla grupy)

 Słabo wypracowane sposoby podejmowania decyzji ( brak standardowych metod

rozpatrywania alternatywnych poglądów)

Symptomy myślenia grupowego

 Złudzenie odporności na ataki

 Przekonanie o moralnych racjach grupy

 Stereotypowe postrzeganie przeciwników

 Autocenzura

 Złudzenie jednomyślności

 Strażnicy jednomyślności

Skutki myślenia grupowego

*Wprowadzenie w życie gorszych rozwiązań, ponieważ:

-

grupa nie analizuje alternatywnych rozwiązań

nie przygotowuje planów na wypadek niepowodzenia

nie ocenia realistycznie ryzykowności podejmowanego działania

*Sposoby zapobiegania występowania myślenia grupowego:

-regularne kontakty grupy zadaniowej ze światem zewn- dopływ odmiennych opinii

-zwiększenie indywidualnej odpowiedzialności na wykonanie zad

-adwokat diabła-osoba wyszukująca słabe punkty zgłaszanych rozwiązań

-lider wypowiada się ostatni

Polaryzacja grupowa- podczas dyskusji członkowie grupy podejmują bardziej radykalną

wersję stanowiska akceptowanego przez większość.

Mechanizm działania polaryzacji:

1. Przychylniej słuchamy argumentów potwierdzających nasze przekonanie niż im

zaprzeczające- przetwarzanie argumentów

2. Proces porównań społecznych- wypowiadamy poglądy zbieżne z poglądami grupy (o

ile grupa jest dla nas atrakcyjna)

Badania:

1. Kogan, Bem – przesunięcie punktu ryzyka

A. kwestionariusz-wybór jednego z dwóch rodzajów działań (mniej lub bardziej

ryzykownego)

B. praca w pięcia osobowych grupach

Wynik: tendencja mężczyzn do wybrania bardziej ryzykownej opcji

2. Rozproszenie odpowiedzialności

Jeśli znajdujemy się wśród innych osób mogących zareagować w danej sytuacji to nie robimy

nic (np. pomoc poszkodowanemu)

Nie czujemy się odpowiedzialni za przyjęcie jakiejś opcji, która od początku ma małe szanse

powodzenia. Stąd można podjąć większe ryzyko, bo nawet, jeśli decyzja okaże się chybiona,

to nikt nie będzie za nią w pełni odpowiedzialny.

31

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

Problemy koordynacyjne-mogą się pojawić podczas wykonywania zadania addytywnego,

wymagającego wykonania w tym samym czasie tych samych czynności. Koordynacja istotna

jest zwłaszcza przy wykonywaniu zadań wymagających wysiłku fiz.

Efekt RINGELMANA-użyta przez grupę jest mniejsza od sumy sił tworzących ją osób

Czynniki zwiększające produktywność grupy:

• Synergia- specjalny rodzaj energii generowany podczas pracy grupy. Globalna ilość

energii dostępna dla grupy podczas podejmowania przez nią aktywnosci(Cattell).

Powoduje , że grupa jest czymś więcej niż tylko zbiorem jedn

• Grupowe sposoby podejmowania decyzji

GRUPOWE SPOSOBY PODEJMOWANIA DECYZJI

A. Ustrukturyzowany proces podejmowania decyzji (podzielenie procesu

rozwiązywania problemów na odrębne etapy

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

Opisanie potrzeb

Zdefiniowanie celów i kryteriów

Zidentyfikowanie ograniczeń

Zebranie rozwiązań alternatywnych

Ocena możliwości rozwiązań

Wybór rozwiązań najlepszych

Wprowadzenie w czyn najlepszego rozwiązania

Ocena jego efektywności

B. Nominalna technika grupowa ( zminimalizowanie problemu, statusu lub

zahamowań niektórych członków grupy)

1.

2.

3.

4.

5.

6.

Grupa otrzymuje pełen opis problemu

Jednostki pracują indywidualnie tworząc nowe rozwiązania

Powstaje pełna lista wszystkich problemów

Każde rozwiązanie jest oceniane przez grupę

Jednostki indywidualnie rangują pomysły

Wybieramy ten, który osiągnął najwyższą pozycję w rankingach

C. Delphi (nie wymaga bezpośrednich kontaktów między członkami grupy np.w

przypadku konsultacji eksperckich)

1.

2.

3.

4.

Stworzenie listy członków grupy

Dostarczenie im opisu problemu i poproszenie o pomoc w jego rozwiązaniu

Zebranie odpowiedzi

Rozesłanie zebranych odpowiedzi celem zebrania dalszych komentarzy

D. Burza mózgów (Osborne)- wymaga 2 spotkań grupy

Pierwsze spotk. to generowanie pomysłów: obowiązują cztery zasady

1.nie ocenia się pomysłów

2.im szersze spojrzenie tym lepiej

3.pożądana jest mnogość pomysłów

4.popierane jest rozwijanie cudzych pomysłów

Drugie spotkanie grupy to ocena zebranych pomysłów

SPÓJNOSC GRUPY

32

PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA

STOPIEŃ W JAKIM CZŁONKOWIE GRUPY S.A. ZE SOBĄ ZWIĄZANI I ODCZUWAJĄ

MOTYWACJE DO POZOSTAWANIA W GRUPIE

STOPIEŃ WZAJEMNEGO PRZYCIĄGANIA W OBRĘBIE GRUPY

GRUPY SPÓJNE BARDZIEJ SKUPIAJĄ SIĘ NA CELACH(KORZYSTNE W PRZYPADKU GRUP

ZADANIOWYCH)

Konsekwencje:

-zwiększenie interakcji międzyludzkich

-ściślejsze przestrzeganie norm grupowych

-wzrost zadowolenia z przynależności do grupy

Spójność grupy można zwiększyć poprzez:

-zmniejszenie jej liczebności(do 7 os)

-zachęcanie do uzgadniania celów grupowych

-zwiększenie ilości wspólnie spędzanego czasu

-podniesienie prestiżu grupy

-wzrost rywalizacji z innymi grupami

-nagradzanie grupy a nie poszczególnych jedn

-izolowanie fizyczne grupy od otoczenia

Spójność grupy można zmniejszyć przez

-wzrost liczby os do niej należących

-zbyt duża ilość celów realizowana naraz przez grupę

-nasilenie wewnątrzgrupowej konkurencji

-dominację jednej lub wielu osób

-nieprzyjemne doświadczenie związane z uczestnictwem w grupie

LICZEBNOŚC I SKŁAD GRUPY

Mniejsze grupy:

-szybsze wykonywanie zadań

-efektywniejsze wykorzystanie zebranych informacji

Większe grupy:

-tworzenie lepszych rozwiązań zaistniałych problemów

-efektywniejsze zbieranie informacji

Grupy różnorodne(płeć, os-ść, umiejętności, opinie itp.):

-choć bardziej podatne na konflikt to skuteczniejsze w syt zadaniowych

WPŁYW MNIEJSZOŚCI

Sytuacja, w której mniejszość przekonuje innych do swojego stanowiska.

1. Trwałe trzymanie się swoich poglądów

2. Początkowe podzielanie poglądów większości

3. Gotowość do pewnych kompromisów

4. Posiadanie ni