Nadzór i kontrola finansowa
Do podstawowych form działania nadzorczego nalezą:
- generalne akty prawne (np. ustawy, rozporządzenia, zarządzenia, decyzje, regulaminy, procedury, kodeksy, zasady postępowania)
- akty administracyjne w sprawach indywidualnych,
- kontrole – różne są formy pozyskiwania informacji formą podstawową jest kontrola,
- czynności organizatorsko-opiniotwórcze – czyli wszelkie ewidencje, listy rejestrowe, rekomendacje, opinie.
Istnieje wiele różnych FORM NADZORU.
z uwagi na podmiot:
- nadzór właścicielski (np. Rada Nadzorcza)
- nadzór publiczny w tym państwowy
z uwagi na sektor objęty nadzorem:
- nadzór nad sektorem publicznym
- nadzór nad sektorem rządowym
- nadzór nad sektorem samorządowym
- nadzór nad sektorem gospodarczym
z uwagi na przedmiot objęty nadzorem:
- nadzór architektoniczny
- nadzór sanitarny
- nadzór weterynaryjny
- nadzór finansowy – generalnie przedmiotem nadzoru finansowego jest gospodarka finansowa różnych podmiotów i obrót aktywami finansowymi
Do podstawowych przesłanek państwowego nadzoru nad publicznym obrotem papierami wartościowymi w Polsce należy:
1) potrzeba budowy zaufania do publicznego rynku wśród ogromnych rzesz oszczędzających,
2) konieczność ochrony interesów sektora publicznego i prywatyzowanych jednoosobowych spółek Skarbu Państwa,
3) konieczność ochrony słusznych interesów inwestorów instytucjonalnych (fundusze emerytalne),
4) potrzeba stymulowania napływu kapitału zagranicznego,
5) potrzeba umacniania wolnej konkurencji w rodzącej się gospodarce rynkowej,
6) brak doświadczen i dobrych praktyk w publicznym obrocie papierami wartościowymi,
7) konieczność zapobiegania wykorzystania mechanizmu rynku papierów wartościowych do celu prania brudnych pieniędzy.
Spółka, która zaprzestała prowadzenia działalności maklerskiej ma obowiązek archiwizowania i przechowywania przez 5 lat wszelkich nośników informacji, związanych z prowadzeniem tej działalności. Bardzo dokładnie w sposób systemowy prowadzona jest kontrola przez KPWiG Giełdy Papierów Wartościowych. Również w każdym momencie pracownik Komisji ma prawo wstępu na teren Giełdy, wglądu w dokumentację, może zabezpieczać dokumenty. Przedstawiciel Komisji ma prawo uczestniczenia w posiedzeniu Rady Giełdy oraz w Walnych Zgromadzeniach.
Nadzór opiniotwórczo-rekomendacyjny polega przede wszystkim na opiniowaniu aktów prawnych dotyczących:
- szerzej: rynku papierów wartościowych
- węziej: opiniowania wszelkich aktów prawnych wiążących się z obrotem publicznym urzędowego rynku pozagiełdowego i rynku giełdowego.
Rada Ministrów – nadzór polega głównie na stanowieniu prawa.
Prezes NBP – pod jego nadzór została oddana kwestia wiążąca się z obrotem skarbowymi papierami wartościowymi.