Ruchy polityczne

Antysystemowość „słaba" - odejście od negacji ładu liberalno-demokratycznego w kierunku krytyki zasad gry politycznej związanych z funkcjonowanie systemu partyjnego.

Partie protestu wykazują się antysystemowością „słabą", co sprowadza się do permanentnego manifestowania swojej antykonsensualnej postawy wobec wybranych procesów, mechanizmów oraz instytucji politycznych. Antysystemowość przejawia się na trzech płaszczyznach:

◦ silnie opozycyjne nastawienie względem tradycyjnych sił politycznych funkcjonujących w ramach konkretnego systemu partyjnego

◦ negacja tradycyjnych wzorców rywalizacji politycznej (także modeli przetargów koalicyjnych)

◦ kwestionowanie powszechnie akceptowanych działań państwa w odniesieniu do wybranych dziedzin społeczno-gospodarczych (antykonsensualizm).

Wyznacznikiem partii protestu jest radykalnie antyestablishmentowe nastawienie. Ich wyborcy nie głosują za określonym programem politycznym, ale przeciwko ustabilizowanym stronnictwom oraz konkretnym instytucjom politycznym – głos protestu przeciwko elitom politycznym.

Giovanni Sartori: „Partia to oficjalna grupa polityczna biorąca udział w wyborach i w tym celu wystawiająca swoich kandydatów na stanowiska publiczne".

Orientacje w zakresie definiowania partii politycznych:

• funkcjonalna – definiowanie partii przez pryzmat funkcji, jakie pełni w systemie politycznym (mobilizacja i integracja społeczeństwa, artykulacja i agregacja jego interesów, kreowanie konsensusu); partia postrzegana jako ogniwo pośredniczące między społeczeństwem a władzą polityczną

• strukturalna – akcentuje model wewnętrznej organizacji partii jako instytucji politycznej; partia instytucjonalną formą zorganizowanej aktywności jej członków oraz areną, w ramach której wchodzą ze sobą w interakcje Marek Chmaj: Partia polityczna to „wyspecjalizowana organizacja społeczna posiadająca określony program będący podstawą do uzyskania szerszego poparcia społecznego i ta drogą do zdobycia władzy lub uzyskania wpływu na władzę".

Cele, do których dążyć muszą partie:

• zdobycie poparcia wyborczego

• przechwycenie dzięki niemu określonych stanowisk publicznych

• realizacja propagowanej koncepcji programowej

PARTIE PROTESTU

Niewłaściwe jest wiązanie tego typu partii z jakąkolwiek rodziną ideologiczną, typem, formą organizacyjną lub modelem genetycznym partii.

Zaklasyfikowanie jakiegoś ugrupowania do grona partii protestu nie ma charakteru trwałego – partia może w każdej chwili zaprzestać pełnienia tej funkcji.

Dieter Rucht: protest – zbiorowa działalność polegająca na formułowaniu i artykułowaniu na forum publicznym społeczno-politycznych żądań przez niepowiązane z państwem grupy i organizacje; jego przejawem są ruchy protestu, które dążą przede wszystkim do konfrontacji politycznej i z tej przyczyny potrzebują wyraźnie określonego przeciwnika

Partia protestu – każde ugrupowanie stawiające sobie za cel rewizję polityki państwa w określonym obszarze jego aktywności; nie podważając samego systemu politycznego, stronnictwa takie wykorzystują jego instytucje i procedury do realizacji własnych strategii politycznych.

Cechy charakterystyczne partii protestu:

• antysystemowość oraz programowy antykonsensualizm

Ugrupowania protestu stanowią antytezę partii ustabilizowanych, tworzących „kartel" ugrupowań prosystemowych. Partie protestu wykazują całe spektrum postaw antysystemowych, od całkowitej negacji systemu po sprzeciw wobec jego wybranych elementów. Łączy je „delegitymizujące uderzenie" (delegitimising impact) – kwestionowanie aktualnych reguł politycznych.

Antysytemowość „mocna" - typowa dla partii, których postulaty cechują się wysokim stopniem delegitymizacji danego ustroju politycznego; partie te podważają prawomocność całej demokracji, są dysfunkcjonalne wobec systemu. Przykładem mogą być partie komunistyczne (marksistowskie), lewackie czy o konotacjach faszystowskich.