Wewnętrzne uwarunkowania odbudowy państwa polskiego

Notatkę dodano: 01.08.2013,
Wyświetleń: 171
Podgląd dokumentu

Wewnętrzne uwarunkowania odbudowy państwa polskiego: powstania na przestrzeni lat, walka o nasze granice po zakończeniu I wojny światowej, rozwój kultury i literatury (Dziady, Wesele), powstanie licznych partii politycznych.

Uwarunkowania zewnętrzne: przegrana wszystkich zaborców w I wojnie światowej, upadek carskiej Rosji, akt 5 listopada mówiący o powołaniu do życia Polski z monarchią konstytucyjną, 14 punktów Wilsona (8 stycznia 1918), marzec 1917 - Rada Delegatów Robotniczych i Żołnierskich przyznaje prawo Polakom do samostanowienia, dekret rządu Lwowa (Rosja) o prawie Polaków do utworzenia państwa z ziem etnicznych, 15 września 1917 - deklaracja narodów Rosji do samostanowienia i utworzenia własnych organizmów państwowych; 3 czerwca 1918 (Wersal) - odbudowa Polski, jako czynnika sprawiedliwego pokoju i porządku w Europie; sierpień 1918 - Rosja unieważnia traktaty rozbiorowe.

Koncepcje odbudowy państwa polskiego: a) rewolucyjna - Róża Luksemburg - niemożliwe jest scalenie 3 zaborów w jedno państwo ze względu na różnice ekonomiczne, kulturowe, gospodarcze, prawne. Nie tworzyć Polski, tylko wywołać rewolucję i stworzyć Europejską Republikę Rad bez granic i różnic narodowych; b) endecka (Roman Dmowski) - wiązać się z Rosją, z przyłączonych zaborów austriackiego i pruskiego do Królestwa Polskiego stworzyć Polskę pod berłem Romanowów - tak do 1917 roku. Po 1917 roku - koncepcja inkorporacyjna (granice zachodnie określi konferencja pokojowa, wschodnie zależą od Polaków, wcielić kresy wschodnie (ludność polska będzie czynnikiem polonizującym); c) piłsudczykowska - do 1917 roku opieranie się o Austro-Węgry, przegrana Rosji , stworzyć z zaboru austriackiego i rosyjskiego państwo, pod wodzą Habsburgów, po 1918 roku (po powrocie do kraju) - granica zachodnia zależy od konferencji pokojowej, wschodnia zaś od nas samych. Koncepcja federacyjna - na wschodzie powrót do granic przedrozbiorowych, za którymi mają powstać 3 niezależne republiki narodowe sfederowane z Polską (Ukraina, Białoruś, Litwa); d) pepeesowska - odbudować państwo o charakterze narodowym, a potem budować socjalizm; e) żydowsko-syjonistyczna - państwo polskie ma być dwunarodowe (Judeopolonia) - jak tak się stanie, Żydzi będą nas popierać w Paryżu i Londynie w kwestii odzyskania kresów wschodnich.

Legiony i POW: Legiony Polskie - ochotnicze oddziały zbrojne walczące po stronie państw centralnych do 1916 roku (do kryzysu przysięgowego). Były 2 Legiony: zachodni i wschodni, który został rozwiązany, bo nie złożył przysięgi na wierność cesarza Niemiec (internowani w Szczypiornie i Beniaminowie; Piłsudski w Magdeburgu). Legion zachodni składał się z 3 brygad (Józef Haller). II Brygada przedostała się do Francji (błękitna armia Hallera); POW - tajna organizacja stworzona przez Piłsudskiego w Królestwie Polskim; po kryzysie przysięgowym wystąpiła przeciwko państwom centralnym; od 1918 roku występowała w zbrojnych wystąpieniach w usuwaniu okupantów; I komendantem był Żeleński, potem płk Rydz-Śmigły.