...elementy postępowania cywilnego

POSTĘPOWANIE ROZPOZNAWCZE Nie jest jednolite. Mamy tu dwa tryby: • procesowy (tzw. postępowanie sporne) - jest najistotniejszy, to ono głównie rozstrzyga sprawę cywilną. Rozstrzyga spór o prawo, bo czym innym jest sprawa cywilna, jak nie sporem o prawo. Sprawy cywilne z reguły podlegają rozpoznaniu o trybie procesowym - on jest zasadniczym modelem. • nieprocesowy - ma zastosowanie tylko wtedy, kiedy ustawa KPC tak stanowi. W państwach socjalistycznych nie było tego trybu. Polska była wyjątkiem (choć chciano go znieść). Tryb nieprocesowy wynika z tego, że sprawy cywilne są bardzo złożone i niejednolite. W tym trybie jest rozpatrywana część spraw cywilnych, tych gdzie nie ma sporu wynikającego ze sprzeczności interesów i nie nadają się one do rozpoznania w trybie procesowym. Np. sprawy o ubezwłasnowolnienie, sprawy z zakresu opieki i kurateli, postępowanie w sprawie odtworzenia akt itp. Rozgraniczenie spraw rozpatrywanych w trybie procesowym i poza procesowym jest bardzo istotne i kształtowało się przez wiele wieków. Co jest kryterium tego rozgraniczenia, czym ma się kierować sędzia wybierając tryb do rozpoznania danej sprawy? Są ważne konsekwencje prawne wyboru niewłaściwego trybu. Kryteria: 1. Tam, gdzie chodzi o ochronę praw podmiotowych - tryb procesowy, poza tym - nieprocesowy. 2. Tam, gdzie chodzi o zastosowanie represji - tryb procesowy, gdzie indziej - poza procesowy. 3. Tam, gdzie zapadają orzeczenia deklaratorywne (potwierdzające) - procesowy, tam gdzie zapadają orzeczenia konstytutywne (tworzące prawo) - pozaprocesowy, (np. przysądzenie własności) Te trzy kryteria okazały się zawodne i ustawodawca zdecydował się na następującą zasadę (art.13  KPC): Sąd rozpoznaje sprawy cywilne w procesie, chyba że ustawa stanowi inaczej. Czyli generalnie właściwy (podstawowy) jest tryb procesowy, a tryb poza procesowy jest wyjątk...