Cechy gospodarcze totalitaryzmu w ZSRR i III Rzeszy

Notatkę dodano: 19.08.2013,
Pobrań: 2,
Wyświetleń: 306
Podgląd dokumentu

Cechy gospodarcze totalitaryzmu w ZSRR i III Rzeszy

W państwach tych zakres wolności został drastycznie ograniczony, społeczeństwo znalazło się pod kontrolą państwa. W ZSRR prowadzono walkę klasową, a wrogów socjalizmu osadzano w łagrach (obozy stalinowskie). W Trzeciej Rzeszy podstawą do szerzenia terroru była walka rasowa, a jej ofiary poddawano zagładzie w obozach koncentracyjnych.

cechy totalitaryzmu, występujące zarówno w III Rzeszy, jak i ZSRR: jest to wszechobecny terror i strach, „porządek polityczny” utrzymywany dzięki rozbudowanym strukturom służb bezpieczeństwa (NKWD - Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych, SS - Sztafety (Drużyny) Ochronne NSDAP), a także system represji wobec nieprawomyślnych przewidujący nawet ich fizyczną eksterminację (więzienia, obozy koncentracyjne, łagry). Nie było mowy oczywiście o niezależności i niezawisłości sądów, ani o uczciwych procesach.

Od państwa totalitarnego - w zarówno w wydaniu hitlerowskim, jak i radzieckim - nie było ucieczki. Wszystkie dziedziny życia społecznego musiały być mu podporządkowane i we wszystkich musiało być widoczne. W jego dyspozycji znajdowały się nawet wydawnictwa i drukarnie, prasa, radio, później telewizja, szkolnictwo, nauka, stowarzyszenia twórcze itd. W państwie totalitarnym nie było miejsca na jednostkę. W ZSRR przejawiło się to chociażby w kolektywizacji rolnictwa - czyli odebraniu chłopom własności ziemi i tworzeniu „wspólnot produkcyjnych”: kołchozów i sowchozów. Gospodarka państwa totalitarnego była oczywiście centralnie sterowana przez państwo i ewaluowała w kierunku autarkii - samowystarczalności.

W państwie totalitarnym jednostki musiały być cały czas gotowe do akcji, zmobilizowane, czujne. Społeczeństwo totalitarne to społeczeństwo „z karabinem u nogi”. Tej mobilizacji służyła koncepcja wroga, zagrażającego w dzień i w nocy krajowi i narodowi. Różnica między ZSRR a III Rzeszą polegała na tym, że w przypadku tego pierwszego wrogiem państwa był „kontrrewolucjonista”, „kułak” i „kapitalista” (komunizm nie znalazł sobie wroga wśród określonej grupy narodowościowej czy religijnej). Natomiast dla III Rzeszy wrogiem byli Żydzi. Antysemityzm przybrał niebezpieczne formy już przed wojną („kryształowa noc” - pogrom Żydów niemiecki dokonany w nocy z 9 na 10 XI 1938 głównie przez SA, SS i Hitlerjugend. W jego wyniku życie straciło 91 Żydów, spalono 171 synagog, splądrowano i zniszczono 7,5 tys. sklepów i zakładów; 26 tys. Żydów deportowano do obozów koncentracyjnych). Jednak wojna doprowadziła nazistów do ostatecznego rozwiązania - ludobójstwa 6 milionów Żydów europejskich.

Partie rządzące w krajach totalitarnych dążyły do dominacji we wszystkich sferach życia. Nadzorem objęta została także sfera życia prywatnego obywateli tych państw. Kontroli podlegało życie publiczne i polityczne, ale także środki masowego przekazu. Te ostatnie były nastawione na inwigilację i edukację społeczeństwa w duchu ideologii czy to komunistycznej czy faszystowskiej. Państwo działało w oparciu o partyjny aparat (tzw. państwo partyjne). Dochodziło bardzo często do łamania prawa przez władzę, ale społeczeństwo nie miało możliwości sprzeciwu i wypowiedzi. Wszelka opozycja, szczególnie polityczna, była tłumiona w zarodku. Zakazane było istnienie innych partii politycznych oprócz komunistycznej w ZSRR i faszystowskiej w III Rzeszy czy we Włoszech. Sprzeciw wobec rządzących zagrożony był karą śmierci. Obiektem zainteresowania państw totalitarnych była także religia i walka z Kościołem. W Związku Radzieckim próbowano wręcz wykorzenić religię prawosławną, zastępując ją ateizmem. Tak stworzony i wychowany w duchu totalitarnej ideologii "nowy" obywatel, byłby posłuszny władzy.